LATIN READINGS TRADITIO Traditional Roman Catholic Internet Site E-mail: traditio@traditio.com, Web Page: www.traditio.com Copyright 1999-2006 CSM. Reproduction prohibited without authorization. Last Updated: 06/06/06 A TIMELINE OF THE LATIN LANGUAGE 500 B.C. ARCHAIC PERIOD 400 300 200 OLD PERIOD: Plautus, Terence 100 CLASSICAL PERIOD, GOLDEN AGE: Julius Caesar, Cicero, Vergil, Horace 001 A.D. CLASSICAL PERIOD, SILVER AGE: Pliny, Seneca, Tacitus, Quintilian 100 200 PATRISTIC PERIOD: Itala Bible 300 Vulgate Bible, St. Jerome, St. Ambrose, St. Augustine, Ausonius 400 500 St. Gregory the Great, Isidore 600 CAROLINGIAN PERIOD: Venerable Bede, Alcuin 700 800 900 1000 MEDIAEVAL PERIOD: St. Anselm 1100 The Great Universities, Peter Abelard 1200 St. Albert the Great, St. Bonaventure, St. Thomas Aquinas 1300 Petrarch 1400 Piccolomino/Pope Pius II 1500 HUMANISTIC PERIOD: Erasmus, Luther, Calvin, St. Thomas More 1600 Decartes, Galileo, Hobbs 1700 1800 NATIONALISTIC PERIOD: Hungarian parliament, German universities 1900 MODERN PERIOD: "New" Vulgate, Catholic Church, science, periodicals ARCHAIC PERIOD (500-250 B.C.). The first monument of the Latin language, in the area of the old Roman Forum, is from about the sixth century B.C. Early verse, comic skits, rough prose. OLD PERIOD (250-80 B.C.). Sources are both in inscriptions and in literary texts modelled after Greek forms. Representative authors: Plautus, Terence. CLASSICAL PERIOD (80 B.C.-A.D. 14). THE "GOLDEN" AGE (80 B.C.-A.D. 14). Considered the peak of the Latin language. Disciplined, classic form and substance. Representative authors: Julius Caesar, Cicero, Vergil, Horace. THE "SILVER" AGE (A.D. 14-138) The century following the death of Augustus. Good writing, but characterized by some artificiality and striving for effects. Representative authors: Pliny the Younger, Seneca, Tacitus, Quintilian, Juvenal. PATRISTIC PERIOD (138-636). 2ND CENTURY: The Greek Bible was translated into Latin ("Itala"). Most of the Scripture texts in the Missal are mostly taken from it. 4TH CENTURY: St. Jerome translated the Hebrew and Greek Bibles in a new Latin translation ("Vulgate"). Gradually this became the only Latin version in use in the Western Church, officially declared as "authentic" by the Council of Trent. Latin spread throughout the whole Roman empire, especially the western provinces. The Latin Church Fathers wrote in a classical style mixed with the common Latin of the day ("Vulgate). 7TH CENTURY: As the eastern provinces came more and more under the sway of the Byzantine empire, and the Arabs took control of western Africa, Latin flourished primarily in Europe, as far as Ireland and Scotland. The Romance languages began to develop, and Latin was ending as a native language. Representative authors: St. Jerome, St. Ambrose, St. Augustine, Ausonius, Pope St. Gregory the Great, Isidore. THE CAROLINGIAN AND MEDIAEVAL PERIODS (636-1492). The educated used a classical Latin influenced by the Latin of St. Jerome's Vulgate Bible, as a living, international language of the Church and the intellectual world. Latin was also the language of the great universities founded in the 12th-14th centuries. The humanists of the Renaissance sought to restore the purity of Latin by taking as their example the Latin of the Classical Golden Age. Representative authors: St. Anselm, Peter Abelard, St. Albert the Great, St. Bonaventure, and St. Thomas Aquinas, Dante, Petrarch, Piccolomino/Pope Pius II. THE HUMANISTIC PERIOD (1492-1799). Latin continued in use by the educated for theology, philosophy, education, geography, history, medicine, physics, and mathematics, although more and more national languages were used for these. Representative authors: Erasmus, Martin Luther, Calvin, Decartes, Galileo, Hobbs, St. Thomas More. THE NATIONALISTIC PERIOD (1800-1962). National languages became more and more prominent as nationalism and nationalistic studies predominated. However, Latin persisted in certain areas: the Hungarian parliament used Latin in speeches and resolutions until 1848; German universities taught several courses in Latin until the middle of the 19th century; ecclesiastical universities taught many courses in Latin. Pope Pius XII promulgated a new translation of the psalms, which were optionally used in the Office (Breviary) in place of St. Jerome's Vulgate. THE MODERN PERIOD (1963-). After the Second Vatican Council Latin fell out of wide liturgical use, although Latin is still the official language of the Roman Catholic Church and is used in its official documents. Latin is still of international use in naming and describing modern scientific discoveries, Finland broadcasts a weekly news program in Latin, and several Latin periodicals are being issued. Pope John Paul II promulgated a "New Vulgate" edition of the Bible, which had been in preparation for several decades. ================================================================= CATULLUS V Text and Literal Translation [The beauty of the poem lies in the poetic language of the original Latin. No translation can reflect this. The literal translation is supplied merely as a learning tool.] VIVAMUS, MEA LESBIA, ATQUE AMEMUS! Let us live, my Lesia, and let us love! RUMORESQUE SENUM SEVERIORUM And all the talk of too harsh old men OMNES UNIUS AESTIMEMUS ASSIS. Let us value at one as. SOLES OCCIDERE ET REDIRE POSSUNT: Suns can set and rise, NOBIS, CUM SEMEL OCCIDIT BREVIS LUX, (but) by us, when once the brief light sets upon us, NOX EST PERPETUA UNA DORMIENDA. there is one eternal night to be slept. DA MI BASIA MILLE, DEINDE CENTUM. Supply me a thousand kisses, then a hundred. DEIN MILLE ALTERA, DEIN SECUNDA CENTUM. Then a thousand others, then a second hundred. DEINDE USQUE ALTERA MILLE, DEINDE CENTUM Then yet again a thousand others, then a hundred. DEIN, CUM MILIA MULTA FECERIMUS, Then, when we shall have done many thousands, CONTURBABIMUS ILLA, NE SCIAMUS, we shall confuse them, lest we know (how many), AUT NEQUIS MALUS INVIDERE POSSIT, or lest anyone evil can envy (them), CUM TANTUM SCIAT ESSE BASIORUM. when he would know that there are so many kisses. Grammatical Notes SEVERIORUM: The comparative of SEVERUS, indicating, as the comparative sometimes does, an excessive degree of the quality. UNIUS AESTIMEMUS ASSIS: Genitive of price with the verb AESTIMO. The as was a Roman coin of minimal value. Notice the juxtaposition in this verse of OMNES with UNIUS. OCCIDERE ET REDIRE: Notice that this is literally not "rise and set again," but "set and rise again." It could be considered an example of the poetic figure "hysteron proteron" (last first). NOBIS CUM: CUM is not a preposition in the sense of "with" (typographically that would be NOBISCUM), but is a conjunction ("when" with the indicative mood of OCCIDIT) that has been delayed in position after the beginning of its clause. This is a poetic figure called "anastrophe." NOBIS is the dative of agent with the gerundive DORMIENDA in the next line. DORMIENDA: This is a gerundive (future passive participle: "to be slept"). An alternative translation would be "one eternal night must be slept," because the gerundive has a sense of necessity. MILLE ALTERA: Supply BASIA, as with all the neuter plurals following. CUM MILIA MULTA FECERIMUS: Here is "cum" again introducing a temporal clause ("when") with the future perfect indicative (FECERIMUS), because the action is viewed as completed in a future time. NE ... AUT NE: These are two negative purpose clauses introduced by NE's with the present subjunctives SCIAMUS and POSSIT ("in order that we may not know ... or that no one ... may be able...."). NEQUIS: With NE, QUIS commonly has the meaning of an indefinite pronoun, "anyone." CUM: This time CUM is used with the present subjunctive (SCIAT) by attraction of the mood of the verb in the subordinate clause to the subjunctive mood of the verb in its main clause (POSSIT), though it may have a causal sense ("because" or "since") that is often indicated by the subjunctive mood in a CUM clause. The verb SCIAT, being a verb that can take indirect statement, is followed here by the accusative and infinite construction common in classical Latin. The direct statement would have been: EST TANTUM BASIORUM ("there are so many kisses"). TANTUM BASIORUM: A so-called partitive genitive is common with TANTUM and similar words in Latin, literally, "so many (of) kisses." ================================================================= TITI LIVI AB URBE CONDITA The Sabines, who were said to have occupied the Quirinal Hill in northern Rome, appear prominently in the legends of early Rome. Although modern historians generally dismiss the legends as fiction, they note that a little of the Sabines' Oscan vocabulary was borrowed into Latin and that a few Sabine deities were accepted into Roman state cults, including the local deity Quirinus, from whom the Romans sometimes called themselves Quirites. The great historian of Republican Rome, Titus Livius (Livy) (59 B.C.-A.D. 17 or 64 B.C.-A.D. 12) related the traditional legend of the rape of the Sabine women in the first book of his monumental history, Ab Urbe Condita (I.9), excerpts of which are given below. Romulus, the mythical co-founder and first king of Rome, having failed to negotiate successfully for intermarriage with the neighboring Sabines, attracted many Sabines to the fledling Rome under the guise of a religious festival, at which his men seized the Sabine women for themselves. All ended well, however. The Sabine women intervened in the subsequent battle between Romulus and the Sabine general Titus Tatius. Peace was made, and the Romans and Sabines became one people. The Rape of the Sabine Women Book I, Chapter 9 Iam res Romana adeo erat valida ut cuilibet finitimarum civitatum bello par esset; sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia essent. Tum ex consilio patrum Romulus legatos circa vicinas gentes misit qui societatem conubiumque novo populo peterent....Nusquam benigne legatio audita est: adeo simul spernebant simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant.... Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptuno equestri sollemnes; Consualia vocat. Indici deinde finitimis spectaculum iubet....Iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus venit....Ubi spectaculi tempus venit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex composito orta vis signoque dato iuventus Romana ad rapiendas virgines discurrit.... Sed ipse Romulus circumibat docebatque patrum id superbia factum qui conubium finitimis negassent....Accedebant blanditiae virorum, factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt. ================================================================= C. VELLEI PATERCULI HISTORIAE ROMANAE Actively involved in Roman military and public life from 2 B.C., Gaius Velleius Paterculus was ultimately promoted from equestrian to senatorial rank and acknowledged as an auditor (aide) by Tiberius himself. His compendium of Roman history he dedicated in A.D. 30 to Marcus Vinicius, consul in that year. (Bowder) The Death of Augustus Chapter CXXIII Venitur ad tempus, in quo fuit venitur: one comes (impersonal) plurimum metus. Quippe Augustus plurimum: to a very great degree cum Germanicum nepotem suum metus: fear reliqua belli patraturum quippe = nam misisset in Germaniam, Tiberium cum: when autem filium missurus esset in nepos, nepotis: grandson Illyricum ad firmanda pace quae reliqua, -orum (n pl): remainder bello subegerat, prosequens eum patro (1): to finish simulque interfuturus athletarum misisset: sent (subjunctive) certaminis ludicro, quod eius missurus esset: he was about to send (subj.) honori sacratum a Neapolitanis ad firmanda...quae: to strengthen (those est, processit in Campaniam. things) which subigo,-ere,-egi: to subdue prosequens: escorting interfuturus: to be present at (with dative) certamen, -inis (n): contest ludicrum, -i (n): spectacle sacratum est: was dedicated procedo, -ere, -cessi: proceeded Quamquam iam motus quamquam: although imbecillitatis inclinataeque in motus: symptoms (acc pl) deterius principia valetudinis imbecillitas, -tatis (f): senserat, tamen obnitente vi weakness animi prosecutus filium inclinatae: inclined digressusque ab eo Beneventi in deterius: to the worse ipse Nolam petiit: et valetudo, -inis (f): health ingravescente in dies obnitente vi: since his strength valetudine, cum sciret, quis fought back volenti omnia post se salva prosecutus: having escorted remanere accersendus foret, peto,-ere,peti(v)i: to make for festinanter revocavit filium; digressus: having departed ille ad patrem patriae expectato Beneventi: at Beneventum (locative) revolavit maturius. ingravescente in dies valetudine: since his health was worsening daily cum sciret quis: since he knew who must be summoned by him wishing expectato...maturius: sooner than expected Tum securum se Augustus securum se praedicans: praedicans circumfususque asserting that he was at ease amplexibus Tiberii sui, circumfusus: surrounded commendans illi sua atque ipsius amplexibus: embraces (abl pl) opera nec quidquam iam de fine, commendans: entrusting si fata poscerent, recusans, quidquam: anything subrefectus primo conspectu finis, finis (f): end alloquioque carissimi sibi si fata poscerent: if the fates spiritus, mox, cum omnem curam called fata vincerent, in sua resolutus subrefectus: revived initia Pompeio Apuleioque primo: at first consulibus septuagesimo et sexto conspectu: sight (abl s) anno animam caelestem caelo alloquium, -ii (n): speech reddidit. carissimus,-a,-um: very dear spiritus: (gen s m) mox: soon fata, -orum (n pl): the fates vincerent: conquered (subjun) resolutus: resolved initium, -ii (n): beginning caelestis,-e: divine caelum, -i (n): to heaven (dat) reddo, -ere, redidi: to return (through Wheelock XVII) ================================================================= MARCI VALERII MARTIALIS EPIGRAMMATA Martial was born on the first of March around A.D. 40 (whence his cognomen) in Bilbilis in Spain. In about 64, he took the obvious course for a gifted young man from the provinces and went to Rome. There is reason to believe that when he first arrived in Rome he benefited from the generosity of his fellow Spaniard, the younger Seneca, and from Lucius Calpurnius Piso, who in 65 was involved in a conspiracy to assassinate the emperor Nero. In a society supported by slave labor and provided with free bread and entertainment at the emperor's expense, Martial was one of the privileged citizens who relied for his livelihood entirely on what he could get from patrons. Dependent on the financial, social, and sexual amenities of the capital, but always nostalgic for the countryside, Martial was one of the first poets to celebrate, with mixed feelings, the modern megalopolis. His picture of Rome towards the end of the first century is remarkably vivid. Book X, Number xlvii Vitam quae faciant beatiorem, faciant: present subjunctive iucundissime Martialis, haec sunt: parta: p.p.p. of pario, to produce res non parta labore sed relicta; relicta: p.p.p. of relinquo, to leave non ingratus ager, focus perennis; focus: hearth lis numquam, toga rara, mens quieta; lis, litis (f): lawsuit vires ingenuae, salubre corpus; ingenuus: free-born prudens simplicitas, pares amici; convictus, -us (m): banquet convictus facilis, sine arte mensa; soluta: p.p.p. of solveo, to free nox non ebria sed soluta curis; tristis: unhappy non tristis torus et tamen pudicus; torus: bed somnus qui faciat breves tenebras; pudicus: modest quod sis esse velis nihilque malis; tenebrae, -arum (f pl): darkness summum nec metuas diem nec optes. sis: present subjunctive of sum velis: present subjunctive of volo malis: pres. subj. of malo, to prefer metuas: pres. subj. of metuo, to fear opto: pres. subj. of opto, to hope for (through Wheelock XXVI) ================================================================= C. PLINI CAECILI SECUNDI EPISTULAE One of the most revealing documents on early Christianity that has come down to us is the correspondence between the Roman official and author, Gaius Plinius Caecilius Secundus (called Pliny the Younger to distinguish him from his renowned uncle Pliny the Elder) and the emperor Trajan. As governor of the province of Bythinia-Pontus (ca. A.D. 111-113), Pliny the Younger inquired of the emperor what the proper legal procedure was to deal with those accused of being Christians. Book X, Number 97 TRAIANUS PLINIO. actum: procedure (m acc s) mi: vocative of meus Actum quem debuisti, mi Secunde, in excutiendis causis: in in excutiendis causis eorum qui examining the cases Christiani ad te delati fuerant delati fuerant: had been secutus es. Neque enim in charged universum aliquid quod quasi secutus es: you followed certam formam habeat constitui aliquid: anything potest. Conquirendi non sunt: quasi...habeat: as if it had si deferantur et arguantur, conquirendi sunt: they must not puniendi sunt, ita tamen ut qui be sought out negaverit se Christianum esse deferantur et arguantur: they idque re ipsa manifestum should be charged and found fecerit, id est supplicando dis guilty nostris, quamvis suspectus in se Christianum esse: that he praeteritum, veniam ex paenitentia is a Christian impetret. Sine auctore dis = deis vero propositi libelli re: act (f abl s) nullo crimine locum habere fecerit: he should make debent. Nam et pessimi exempli supplicando: by praying to nec nostri saeculi est. (+ dat.) quamvis: although praeteritum: the past impetret: he would obtain vero = sed propositi libelli: accusations published pessimus/a/um: worst (through Wheelock XIX) ================================================================= A "CHRISTIAN" ROMAN EMPEROR One of the most revealing documents of early Christianity that has come down to us is the correspondence between the Roman official and author Gaius Plinius Caecilius Secundus (called Pliny the Younger to distinguish him from his renowned uncle Pliny the Elder) and the emperor Trajan. As governor of the province of Bythinia-Pontus (ca A.D. 111-113), Pliny the Younger inquired (Epistulae X.96) of the emperor what the proper legal procedure was to deal with those accused of being Christians. Whoever clings to the popularly-held modern assumption that all Roman emperors were depraved persuctors of Christians will be surprised to read in the "pagan" emperor Trajan's reply (X.97) a tone of Christian charity and justice. Moreover, the emperor seems to feel a moral responsibility to the judgment of history for the actions of his regime ("nostri saeculi"). In fact, the Roman empire, which was perhaps the most tolerant in world history in permitting the practice of a multitude of religions throughout the empire, did not proscribe Christianity per se. Indeed, the worst criticisms that Pliny himself advanced against the Christians were that they were "possessed of "pertinaciam certe et inflexibilem obstinationem" (stubbornness, certainly, and inflexible obstinacy) and that they were practitioners of "superstitionem pravam, immodicam" (a depraved, excessive superstition). Rather, Christians were prosecuted for overt acts: obstinate disobedience of imperial officials, violation of the statutes on illegal associations, disloyalty and treason, civil disorder, and other specific offenses. Always in the background was the imperial administration's desire to maintain peace in the provinces, for which reason Trajan was reluctant to permit people to associate for even less objectionable purposes such as a fire-brigade or a benefit society. TRAIANUS PLINIO. Actum quem debuisti, mi Secunde, in excutiendis causis eorum qui Christiani ad te delati fuerant secutus es. Neque enim in universum aliquid quod quasi certam formam habeat constitui potest. Conquirendi non sunt: si deferantur et arguantur, puniendi sunt, ita tamen ut qui negaverit se Christianum esse idque re ipsa manifestum fecerit, id est supplicando dis nostris, quamvis suspectus in praeteritum, veniam ex paenitentia impetret. Sine auctore vero propositi libelli nullo crimine locum habere debent. Nam et pessimi exempli nec nostri saeculi est. TRAJAN TO PLINY You pursued the action that you should have, my Secundus, in prosecuting the cases of those who had been reported to you as Christians. For nothing can be set down as a universal principle that would have a definite form. The Christians are not to be sought out: if they should be reported and accused, they must be punished, yet in such a way that anyone who denies that he is a Christian and makes this manifest in point of fact (that is, by praying to our gods), even though suspected in the past, he will obtain pardon. However, a complaint offered without a signature should have not have standing in any criminal case. For this is the worst precedent and not representative of our era. ================================================================= C. SUETONI TRANQUILLI DE VITA CAESARUM DIVUS IULIUS Suetonius was born ca. A.D. 69 and became secretary to the emperor Hadrian. Though he was excessively interested in anecdotes, often very scandalous and speculative, Suetonius' work is valuable because he was able to consult official archives. Here is Suetonius' dramatic account of the assassination of Julius Caesar. Chapter LXXXII Assidentem conspirati specie officii assideo: to sit down circumsteterunt, ilicoque Cimber conspiratus, -i (m): conspirator Tillius, qui primas partes specie: appearance (abl s) susceperat, quasi aliquid rogaturus circumsto, -are, -steti: to surround propius accessit renuentique et ilico: immediately gestu in aliud tempus differenti ab suscipio, -ere, -cepi: to undertake utroque umero togam adprehendit; quasi: as if deinde clamantem: "Ista quidem vis aliquid: something est!" alter e Cascis aversum propius: nearer vulnerat paulum infra iugulum. accedo, -ere, -cessi: to approach Caesar Cascae brachium arreptum renuo: to refuse graphio traiecit conatusque gestu: gesture (abl s) prosilire alio vulnere tardatus est; differo: to put off utque animadvertit undique se uterque: both strictis pugionibus peti, toga caput umerus, -i (m): shoulder obvolvit, simul sinistra manu sinum aversum: from behind ad ima crura deduxit, quo honestius paulum: a little (adv) caderet etiam inferiore corporis infra: below parte velata. Atque ita tribus et iugulum, -i (n): throat viginti plagis confossus est uno brachium, -i (n): arm modo ad primum ictum gemitu sine arripio, -ere, -ui, -reptum: to grasp voce edito, etsi tradiderunt quidam graphium, -i (n): stylus Marco Bruto irruenti dixisse: kai su conatus: having tried teknon; Exanimis diffugientibus prosilio: to leap up cunctis aliquamdiu iacuit, donec tardo: to delay lecticae impositum, dependente utque: and when brachio, tres servoli domum animadverto: to realize rettulerunt. Nec in tot vulneribus, undique: on all sides ut Antistius medicus existimabat, se ... peti: that he was being letale ullum repertum est, nisi quod attacked secundo loco in pectore acceperat. pugio, -ionis (m): dagger stringo, -ere, strinxi, strictum: to draw (a dagger) obvolvo, -ere, -volvi: to cover sinus, -us (m): fold (of toga) imus, -a, -um: the bottom of crus, cruris (n): leg quo honestius caderet: that he might fall the more decently velo (1): covered tribus et viginti: 23 (3 and 20) plaga, -ae (f): blow confodio, -ere, -fodi, -fossum: to stab ictus, -us (m): blow gemitus, -us (m): groan edo, edere, edidi, editus: to give out etsi: although quidem: some (m pl) irruo: to rush at kai su, teknon? = et tu, fili? (Greek) exanimis, -e: lifeless diffugio: to flee away cunctus, -a, -um: all aliquamdiu: for some time (adv) donec: until lectica, -ae (f): litter (dat w/verb) dependente brachio: with his arm hanging down domum: to home refero, -ere, -tuli: to carry back tot: so many (adv) ut: as existimo (1): to judge letalis, -e: lethal reperio, -ire, repperi, repertum: to found nisi: except quod: what is the antecedent? pectus, -oris (n): chest (through Wheelock XXIII) ================================================================= C. SUETONI TRANQUILLI DE VITA CAESARUM DIVUS AUGUSTUS Chapter XCIV.2-4 Certainly one of the most magnificent funerals conducted in the ancient Rome must have been that for Augustus himself. Although Tacitus (Annales, I.viii-ix) treats briefly the debate in the senate concerning the last honors to be paid to Augustus, Suetonius (Divus Augustus, XCIX) gives us the details of the funeral rites themselves. Senatus et in funere ornando et in memoria honoranda eo studio certatim progressus est, ut inter alia complura censuerint quidam, funus triumphali porta ducendum, praecedente Victoria quae est in curia, canentibus neniam principum liberis utriusque sexus; alii, exsequiarum die ponendos anulos aureos ferreosque sumendos; nonnulli, ossa legenda per sacerdotes summorum collegiorum....Verum adhibito honoribus modo bifariam laudatus est: pro aede Divi Iuli a Tiberio et pro rostris veteribus a Druso Tiberi filio, ac senatorum umeris delatus in Campum crematusque. Nec defuit vir praetorius, qui se effigiem cremati euntem in caelum vidisse iuraret. Reliquias legerunt primores equestris ordinis tunicati et discincti pedibusque nudis ac Mausoleo condiderunt. Id opus inter Flaminiam viam ripamque Tiberis sexto suo consulatu exstruxerat circumiectasque silvas et ambulationes in usum populi iam tum publicarat. ================================================================= C. SUETONI TRANQUILLI DE VITA CAESARUM GAIUS CALIGULA Chapter I.1 Germanicus, C. Caesaris minoris: younger (gen. s.) pater, Drusi et minoris patruus, -i (m.): paternal uncle Tiberio patruo adoptatus, adoptatus: adopted quaesturam quinquennio quaestura, -ae (f.): quaestorship ante quam per leges quinquennium, -i (n.): five-year liceret et post eam period consulatum statim gessit, ante quam: before missusque ad exercitum in lex, legis (f.): law Germaniam, excessu liceret: it was permitted Augusti nuntiato, exercitum: army (m. acc. s.) legiones universas eam: note the gender; to what noun imperatorem Tiberium does it refer? pertinacissime recusantis consulatum: consulship (m. acc. s.) et sibi summam rei gero, gerere, gessi: to hold (an publicae deferentis, office) incertum pietate an missus: sent constantia maiore, excessu Augusti nuntiato: the death compescuit atque hoste of Augustus having been announced mox devicto triumpavit. imperator, -is (m.): emperor pertinacissime: very obstinately ================================================================= C. SUETONIUS TRANQUILLUS DE VITA CAESARUM GAIUS CALIGULA Chapter I.2 Consul deinde iterum consul, -is (m.): consul creatus ac prius quam creatus: elected (m. nom. s.) honorem iniret ad ac = atque componendum Orientis prius quam: before statum expulsus, cum iniret: entered upon Armeniae regem ad componendum Orientis statum: devicisset, Cappadociam for the purpose of pacifying the in provinciae formam situation in the East redegisset, annum agens expulsus: sent out aetatis quartum et cum: when tricensimum diuturno devicisset: he had conquered morbo Antiochiae obiit, redegisset: he had reduced non sine veneni agens: living (m. nom. s.) suspicione. Nam praeter aetas, -tatis (f.): age livores, qui toto corpore quartus, -a, -um: fourth erant, et spumas, quae trecensimus, -a, -um: thirtieth per os fluebant, cremati diuturno morbo: because of a long quoque cor inter ossa illness incorruptum repertum est, Antiochiae: at Antioch (locative) cuius ea natura obeo, obire, obii: to die existimatur, ut tinctum venenum, -i (n.): poison veneno igne confici praeter: besides (preposition) nequeat. livor, -oris (m.): black-and-blue marks spuma, -ae (f.): froth quae: which os, oris (n.): mouth fluo, fluere, fluxi: to flow cremati: of him cremated (m. gen. s.) cor, -dis (n.): heart inter: among (preposition) os, ossis (n.): bone repertum est: was found cuius ea natura existimatur ut: the nature of which [the heart] is thought to be such that tinctum: steeped (n. nom. s.); to what noun does it refer? ignis, ignis (m.): fire; what is the case of igne and veneno and how do you translate it? confici nequeat: it cannot be destroyed; what is the subject of nequeat? Chapter II Obiit autem, ut opinio ut: as fuit, fraude Tiberi, fraus, -dis (f.): plot ministerio et opera Cn. ministerium, -i (n.): assistance Pisonis, qui sub idem opera, -ae (f.): work tempus Syriae qui: who praepositus, nec praepositus: placed in charge of dissimulans offendendum (with dat.) sibi aut patrem aut dissimulans offendendum sibi aut filium, quasi plane ita patrem aut filium: ignoring the necesse esset, etiam fact that either the father or aegrum Germanicum the son must be offended by gravissimis verborum ac himself rerum acerbitatibus nullo quasi: as if adhibito modo adfecit: plane: plainly (explain how this propert que, ut Roman adverbial form was made) rediit, paene discerptus esset: it was a populo, a senatu aeger, -ra, -rum: sick capitis damnatus. gravissimus, -a, -um: gravest rerum: deeds (f. gen. pl.) acerbitas, -tatis (f.): bitterness nullo adhibito modo: with no means withheld adficio, adficere, adfeci: to treat propter quae: because of which things ut: when redeo, redire, redii: to return paene: almost discerptus: torn to pieces capitis damnatus est: he was condemned to capital punishment (though Wheelock XII) ================================================================= C. SUETONIUS TRANQUILLUS DE VITA CAESARUM OTHO Suetonius (Gaius Suetonius Tranquillus, n. ca. A.D. 69), the biographer of the twelve Caesars, leaves us a physical description of the short-lived emperor Otho (Otho, XII.1), who died in his thirty-eighth year of age and on the ninety-fifth day of his reign. Otho's physical description immediately follows Suetonius' telling of Otho's courageous death by suicide after Vitellius had been proclaimed emperor by the joined armies. Suetonius contrasts Otho's courageous death to his unremarkable appearance and his "paene muliebrum" personal habits. Tanto Othonis animo nequaquam corpus aut habitus competit. Fuisse enim et modicae saturae et male pedatus scambusque traditur, munditiarum vero paene muliebrium, vulso corpore, galericulo capiti propter raritatem capillorum adaptato et adnexo, ut nemo dinosceret; quin et faciem cotidie rasitare ac pane madido linere consuetum, idque instituisse a prima lanugine, ne barbatus umquam esset; sacra etiam Isidis saepe in linteam religiosaque veste propalam celebrasse. ================================================================= LATIN VULGATE The Latin Vulgate Bible, Genesis 1:1-4 The Creation, Adam & Eve -------------------------------------- -------------------------------------- The Latin Vulgate Bible, Genesis 1:1-4 The Creation, Adam & Eve Douay-Rheims Translation (1609) Presented in Transparent Language -------------------------------------- ================================================== The Latin Vulgate Bible: The Creation, Adam & Eve ================================================== In A.D. 382 St. Jerome (Eusebius Sophronius Hieronymus) was called to Rome by Pope St. Damasus I (r. 366-384) to undertake a work that was to become the single most influential Latin work, fundamentally affecting Western Civilization to this day. It is hardly an accident of history that the first work to be printed on Gutenberg's new printing press was the Vulgate Bible (ca. 1455). Pope Damasus wanted St. Jerome to revise the "Old Latin" (Vetus Latina) translation of the Bible into what has now become known as the "Vulgate Bible" (Biblia Vulgata). The Pope could not have selected a more gifted linguist and scholar for the task. St. Jerome (ca. A.D. 348-420) was a master of classical Latin, having studied at Rome the style of the rhetoricians, lawyers, and philosphers. He was also fluent in Koine Greek, the original language of the New Testament, and in Hebrew, the original language of the Old Testament. He even learned Syriac (Aramaic) to translate the few sections of the Old Testament written in that language. The Vulgate Bible forms the basis of Ecclesiastical Latin, the form of Latin developed by the Fathers of the Western Church and their successors. It is not only the Latin of the Vulgate Bible but also the Latin of canon law, of the Roman liturgy, of church hymns, of the scholastic philosophers, and of papal documents. Shaped by so many writers of so many different cultures and sophistications, Ecclesiastical Latin shows considerable variation, so that the Vulgate Bible is only one example of the form. The Ecclesiastical Latin of the Vulgate Bible (4th century A.D.) and the literary Classical Latin of Cicero and Vergil (1st century B.C.) share basically the same vocabulary, forms, and syntax. Ecclesiastical Latin, however, experienced a natural evolutionary change over the intervening four centuries, approximately the period between the English of Shakespeare and the English of today. Ecclesiastical Latin developed through two primary influences. First, it borrowed structures from Koine Greek, the Greek of the original New Testament. Secondly, it drew extensively from the colloquial Latin of the common people. From this latter characteristic the Latin of Vulgate Bible is known also as Vulgar Latin -- "vulgar" and "vulgate" both coming from the Latin vulgus, meaning the common people. It was from this form of Latin that the modern Romance languages -- French, Italian, Portuguese, Romanian, and Spanish -- eventually grew. The British philospher John Locke believed that an adult could best learn Latin by reading the Vulgate Bible. Its style is generally easy to understand, a fact that facilitates the progress of the adult learner. It generally lacks the highly subordinated, periodic style that marks the highly literary, rhetorical Latin of the classical authors. The Interpretive Translation I have used in this Transparent Language version is the Challoner revision of the venerable Douay-Rheims version in English. As its title page indicates, it was "translated from the Latin Vulgate and diligently compared with the Hebrew, Greek, and other editions in diverse languages." The Old Testament was first published by the English College at Douay (1609); the New Testament was first published by the English College at Rheims (1582). The whole was revised and diligently compared with the Latin Vulgate by Bishop Richard Challoner (1749-1752). In the Word Translation box, I have tried to stay close to the Douay- Rheims translation of individual words, but have departed in a few instances where I felt that a more literal or contemporary translation would be preferable. In the Phrase Translation box, I have tried to identify the most basic sentence and phrase structures. In the Rootword box, I have given the present active infinitive form of verbs (as is done in Romance-language dictionaries) rather than the first-person singular present indicative active form that Latin dictionaries often use to alphabetize entries. In the Comment box, I have given a relatively full morphological (form) and syntactical (structure) identification, based substantially upon the categories defined in Allen and Greenough's New Latin Grammar for Schools and Colleges, which is one of the best working grammars of classical Latin and is still available in reprint. LIBER GENESIS 1. In principio creavit Deus caelum et terram. Terra autem erat inanis et vacua, et tenebrae erant super faciem abyssi, et Spiritus Dei ferebatur super aquas. Dixitque Deus: Fiat lux. Et facta est lux. Et vidit Deus lucem quod esset bona: et divisit lucem a tenebris. Appellavitque lucem Diem, et tenebras Noctem factumque est vespere et mane, dies unus. Dixit quoque Deus: Fiat firmamentum in medio aquarum: et dividat aquas ab aquis. Et fecit Deus firmamentum, divisitque aquas, quae erant sub firmamento, ab his, quae erant super firmamentum. Et factum est ita. Vocavitque Deus firmamentum, Caelum: et factum est vespere et mane, dies secundus. Dixit vero Deus: Congregentur aquae, quae sub caelo sunt, in locum unum: et appareat arida. Et factum est ita. Et vocavit Deus aridam Terram, congregationesque aquarum appellavit Maria. Et vidit Deus quod esset bonum. Et ait: Germinet terra herbam virentem, et facientem semen, et lignum pomiferum faciens fructum iuxta genus suum, cuius semen in semetipso sit super terram. Et factum est ita. Et protulit terra herbam virentem, et facientem semen iuxta genus suum, lignumque faciens fructum, et habens unumquodque sementem secundum speciem suam. Et vidit Deus quod esset bonum. Et factum est vespere et mane, dies tertius. Dixit autem Deus: Fiant luminaria in firmamento caeli, et dividant diem ac noctem, et sint in signa et tempora, et dies et annos; ut luceant in firmamento caeli, et illuminent terram. Et factum est ita. Fecitque Deus duo luminaria magna: luminare maius, ut praeesset diei: et luminare minus, ut praeesset nocti: et stellas. Et posuit eas in firmamento caeli, ut lucerent super terram et praeessent diei ac nocti, et dividerent lucem ac tenebras. Et vidit Deus quod esset bonum. Et factum est vespere et mane, dies quartus. Dixit etiam Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram sub firmamento caeli. Creavitque Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque motabilem, quam produxerant aquae in species suas, et omne volatile secundum genus suum. Et vidit Deus quod esset bonum. Benedixitque eis, dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur super terram. Et factum est vespere et mane, dies quintus. Dixit quoque Deus: Producat terra animam viventem in genere suo, iumenta, et reptilia, et bestias terrae secundum species suas. Factumque est ita. Et fecit Deus bestias terrae iuxta species suas, et iumenta, et omne reptile terrae in genere suo. Et vidit Deus quod esset bonum, et ait: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, et praesit piscibus maris, et volatilibus caeli, et bestiis, universaeque terrae, omnique reptili, quod movetur in terra. Et creavit Deus hominem ad imaginem suam: ad imaginem Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos. Benedixitque illis Deus, et ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et subiicite eam, et dominamini piscibus maris, et volatilibus caeli, et universis animantibus, quae moventur super terram. Dixitque Deus: Ecce dedi vobis omnem herbam afferentem semen super terram, et universa ligna quae habent in semetipsis sementem generis sui, ut sint vobis in escam: et cunctis animantibus terrae, omnique volucri caeli, et universis quae moventur in terra, et in quibus est anima vivens, ut habeant ad vescendum. Et factum est ita. Viditque Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona. Et factum est vespere et mane, dies sextus. 2. Igitur perfecti sunt caeli et terra, et omnis ornatus eorum. Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat: et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat. Et benedixit diei septimo et sanctificavit illum, quia in ipso cessaverat ab omni opere suo quod creavit Deus ut faceret. Istae sunt generationes caeli et terrae, quando creata sunt, in die quo fecit Dominus Deus caelum et terram et omne virgultum agri antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis priusquam germinaret: non enim pluerat Dominus Deus super terram, et homo non erat qui operaretur terram, sed fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae. Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem eius spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio, in quo posuit hominem quem formaverat. Produxitque Dominus Deus de humo omne lignum pulchrum visu, et ad vescendum suave: lignum etiam vitae in medio paradisi, lignumque scientiae boni et mali. Et fluvius egrediebatur de loco voluptatis ad irrigandum paradisum, qui inde dividitur in quatuor capita. Nomen uni Phison: ipse est qui circuit omnem terram Hevilath, ubi nascitur aurum, et aurum terrae illius optimum est, ibi invenitur bdellium, et lapis onychinus. Et nomen fluvii secundi Gehon, ipse est qui circumit omnem terram Aethiopiae. Nomen vero fluminis tertii, Tigris: ipse vadit contra Assyrios. Fluvius autem quartus, ipse est Euphrates. Tulit ergo Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur, et custodiret illum: Praecepitque ei dicens: Ex omni ligno paradisi comede. De ligno autem scientiae boni et mali ne comedas, in quocumque enim die comederis ex eo, morte morieris. Dixit quoque Dominus Deus: Non est bonum esse hominem solum: faciamus ei adiutorium simile sibi. Formatis igitur, Dominus Deus, de humo cunctis animantibus terrae, et universis volatilibus caeli, adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret ea: omne enim quod vocavit Adam animae viventis, ipsum est nomen eius. Appellavitque Adam nominibus suis cuncta animantia, et universa volatilia caeli, et omnes bestias terrae: Adae vero non inveniebatur adiutor similis eius. Immisit ergo Dominus Deus soporem in Adam: cumque obdormisset, tulit unam de costis eius, et replevit carnem pro ea. Et aedificavit Dominus Deus costam, quam tulerat de Adam, in mulierem: et adduxit eam ad Adam. Dixitque Adam: Hoc nunc, os ex ossibus meis, et caro de carne mea: haec vocabitur Virago, quoniam de viro sumpta est. Quamobrem relinquet homo patrem suum, et matrem, et adhaerebit uxori suae: et erunt duo in carne una. Erat autem uterque nudus. Adam scilicet et uxor eius: et non erubescebant. 3. Sed et serpens erat callidior cunctis animantibus terrae quae fecerat Dominus Deus. Qui dixit ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lignorum, quae sunt in paradiso, vescimur: de fructu vero ligni quod est in medio paradisi, praecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem. Nequaquam morte moriemini. Scit enim Deus quod in quocumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque delectabile: et tulit de fructu illius, et comedit deditque viro suo, qui comedit. Et aperti sunt oculi amborum, cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata. Et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem, abscondit se Adam et uxor eius a facie Domini Dei in medio ligni paradisi. Vocavitque Dominus Deus Adam, et dixit ei: Ubi es? Qui ait. Vocem tuam audivi in paradiso et timui, eo quod nudus essem, et abscondi me. Cui dixit: Quis enim indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo praeceperam tibi ne comederes, comedisti? Dixitque Adam: Mulier, quam dedisti mihi sociam dedit mihi de ligno, et comedi. Et dixit Dominus Deus ad mulierem: Quare hoc fecisti? Quae respondit: Serpens decepit me, et comedi. Et ait Dominus Deus ad serpemem: Quia fecisti hoc, Maledictus es inter omnia animantia, et bestias terrae: Super pectus tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae. Inimicitias ponam inter te et mulierem, Et semen tuum et semen illius: Ipsa conteret caput tuum Et tu insidiaberis calcaneo eius. Mulieri quoque dixit: Multiplicabo aerumnas tuas, et conceptus tuos: in dolore paries filios, et sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Adae vero dixit. Quia audisti vocem uxoris tuae, et comedisti de ligno, ex quo praeceperam tibi ne comederes, maledicta terra in opere tuo: in laboribus comedes ex ea cunctis diebus vitae tuae. Spinas et tribulos germinabit tibi, et comedes herbam terrae. In sudore vultus tui vesceris pane, donec revertaris in terram de qua sumptus es: quia pulvis es et in pulverem reverteris. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, Heva: eo quod mater esset cunctorum viventium. Fecit quoque Dominus Deus Adae et uxori eius tunicas pelliceas, et induit eos: Et ait: Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum: nunc ergo ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum. Et emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram de qua sumptus est. Eiecitque Adam: et collocavit ante paradisum voluptatis cherubim, et flammeum gladium, atque versatilem, ad custodiendam viam ligni vitae. Douay-Rheims (1582-1609) Translation from the Latin Vulgate The Book of Genesis 1. In the beginning God created heaven, and earth. And the earth was void and empty, and darkness was upon the face of the deep; and the spirit of God moved over the waters. And God said: Be light made. And light was made. And God saw the light that it was good; and he divided the light from the darkness. And he called the light Day, and the darkness Night; and there was evening and morning one day. And God said: Let there be a firmament made amidst the waters: and let it divide the waters from the waters. And God made a firmament, and divided the waters that were under the firmament, from those that were above the firmament, and it was so. And God called the firmament, Heaven; and the evening and morning were the second day. God also said: Let the waters that are under the heaven, be gathered together into one place: and let the dry land appear. And it was so done. And God called the dry land Earth; and the gathering together of the waters, he called Seas. And God saw that it was good. And he said: Let the earth bring forth the green herb, and such as may seed, and the fruit tree yielding fruit after its kind, which may have seed in itself upon the earth. And it was so done. And the earth brought forth the green herb, and such as yieldeth seed according to its kind, and the tree that beareth fruit, having seed each one according to its kind. And God saw that it was good. And the evening and the morning were the third day. And God said: Let there be lights made in the firmament of heaven, to divide the day and the night, and let them be for signs, and for seasons, and for days and years: To shine in the firmament of heaven and to give light upon the earth. And it was so done. And God made two great lights: a greater light to rule the day; and a lesser light to rule the night: and the stars. And he set them in the firmament of heaven to shine upon the earth. And to rule the day and the night, and to divide the light and the darkness. And God saw that it was good. And the evening and morning were the fourth day. God also said: Let the waters bring forth the creeping creature having life, and the fowl that may fly over the earth under the firmament of heaven. And God created the great whales, and every living and moving creature, which the waters brought forth, according to their kinds, and every winged fowl according to its kind. And God saw that it was good. And he blessed them, saying: Increase and multiply, and fill the waters of the sea: and let the birds be multiplied upon the earth. And the evening and morning were the fifth day. And God said: Let the earth bring forth the living creature in its kind, cattle and creeping things, and beasts of the earth, according to their kinds. And it was so done. And God made the beasts of the earth according to their kinds, and cattle, and every thing that creepeth on the earth after its kind. And God saw that it was good. And he said: Let us make man to our image and likeness: and let him have dominion over the fishes of the sea, and the fowls of the air, and the beasts, and the whole earth, and every creeping creature that moveth upon the earth. And God created man to his own image: to the image of God he created him: male and female he created them. And God blessed them, saying: Increase and multiply, and fill the earth, and subdue it, and rule over the fishes of the sea, and the fowls of the air, and all living creatures that move upon the earth. And God said: Behold I have given you every herb bearing seed upon the earth, and all trees that have in themselves seed of their own kind, to be your meat: And to all beasts of the earth, and to every fowl of the air, and to all that move upon the earth, and wherein there is life, that they may have to feed upon. And it was so done. And God saw all the things that he had made, and they were very good. And the evening and morning were the sixth day. 2. So the heavens and the earth were finished, and all the furniture of them. And on the seventh day God ended his work which he had made: and he rested on the seventh day from all his work which he had done. And he blessed the seventh day, and sanctified it: because in it he had rested from all his work which God created and made. These are the generations of the heaven and the earth, when they were created, in the day that the Lord God made the heaven and the earth: And every plant of the field before it sprung up in the earth, and every herb of the ground before it grew: for the Lord God had not rained upon the earth; and there was not a man to till the earth. But a spring rose out of the earth, watering all the surface of the earth. And the Lord God formed man of the slime of the earth: and breathed into his face the breath of life, and man became a living soul. And the Lord God had planted a paradise of pleasure from the beginning: wherein he placed man whom he had formed. And the Lord God brought forth of the ground all manner of trees, fair to behold, and pleasant to eat of: the tree of life also in the midst of paradise: and the tree of knowledge of good and evil. And a river went out of the place of pleasure to water paradise, which from thence is divided into four heads. The name of the one is Phison: that is it which compasseth all the land of Hevilath, where gold groweth. And the gold of that land is very good: there is found bdellium, and the onyx stone. And the name of the second river is Gehon: the same is it that compasseth all the land of Ethiopia. And the name of the third river is Tigris: the same passeth along by the Assyrians. And the fourth river is Euphrates. And the Lord God took man, and put him into the paradise of pleasure, to dress it, and to keep it. And he commanded him, saying: Of every tree of paradise thou shalt eat: But of the tree of knowledge of good and evil, thou shalt not eat. For in what day soever thou shalt eat of it, thou shalt die the death. And the Lord God said: It is not good for man to be alone: let us make him a help like unto himself. And the Lord God having formed out of the ground all the beasts of the earth, and all the fowls of the air, brought them to Adam to see what he would call them: for whatsoever Adam called any living creature the same is its name. And Adam called all the beasts by their names, and all the fowls of the air, and all the cattle of the field: but for Adam there was not found a helper like himself. Then the Lord God cast a deep sleep upon Adam: and when he was fast asleep, he took one of his ribs, and filled up flesh for it. And the Lord God built the rib which he took from Adam into a woman: and brought her to Adam. And Adam said: This now is bone of my bones, and flesh of my flesh; she shall be called woman, because she was taken out of man. Wherefore a man shall leave father and mother, and shall cleave to his wife and they shall be two in one flesh. And they were both naked: to wit, Adam and his wife: and were not ashamed. 3. Now the serpent was more subtle than any of the beasts of the earth which the Lord God had made. And he said to the woman: Why hath God commanded you, that you should not eat of every tree of paradise? And the woman answered him, saying: Of the fruit of the trees that are in paradise we do eat: But of the fruit of the tree which is in the midst of paradise, God hath commanded us that we should not eat; and that we should not touch it, lest perhaps we die. And the serpent said to the woman: No, you shall not die the death. For God doth know that in what day soever you shall eat thereof, your eyes shall be opened: and you shall be as Gods, knowing good and evil. And the woman saw that the tree was good to eat, and fair to the eyes, and delightful to behold: and she took of the fruit thereof, and did eat, and gave to her husband who did eat. And the eyes of them both were opened: and when they perceived themselves to be naked, they sewed together fig leaves, and made themselves aprons. And when they heard the voice of the Lord God walking in paradise at the afternoon air, Adam and his wife hid themselves from the face of the Lord God, amidst the trees of paradise. And the Lord God called Adam, and said to him: Where art thou? And he said: I heard thy voice in paradise; and I was afraid, because I was naked, and I hid myself. And he said to him: And who hath told thee that thou wast naked, but that thou hast eaten of the tree whereof I commanded thee that thou shouldst not eat? And Adam said: The woman, whom thou gavest me to be my companion, gave me of the tree, and I did eat. And the Lord God said to the woman: Why hast thou done this? And she answered: The serpent deceived me, and I did eat. And the Lord God said to the serpent: Because thou hast done this thing, thou art cursed among all cattle, and beasts of the earth: upon thy breast shalt thou go, and earth shalt thou eat all the days of thy life. I will put enmities between thee and the woman, and thy seed and her seed: she shall crush thy head, and thou shalt lie in wait for her heel. To the woman also he said: I will multiply thy sorrows, and thy conceptions: in sorrow shalt thou bring forth children, and thou shalt be under thy husband's power, and he shall have dominion over thee. And to Adam he said: Because thou hast hearkened to the voice of thy wife, and hast eaten of the tree, whereof I commanded thee that thou shouldst not eat, cursed is the earth in thy work; with labour and toil shalt thou eat thereof all the days of thy life. Thorns and thistles shall it bring forth to thee; and thou shalt eat the herbs of the earth. In the sweat of thy face shalt thou eat bread till thou return to the earth, out of which thou wast taken: for dust thou art, and into dust thou shalt return. And Adam called the name of his wife Eve: because she was the mother of all the living. And the Lord God made for Adam and his wife, garments of skins, and clothed them. And he said: Behold Adam is become as one of us, knowing good and evil: now, therefore, lest perhaps he put forth his hand, and take also of the tree I of life, and eat, and live for ever. And the Lord God sent him out of the paradise of pleasure, to till the earth from which he was taken. And he cast out Adam; and placed before the paradise of pleasure Cherubims, and a flaming sword, turning every way, to keep the way of the tree of life. ================================================================= PSALMI IUXTA VULGATAM PSALMUS 6 Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum: sana me, Domine, quoniam conturbata sunt ossa mea. Et anima mea turbata est valde: sed tu, Domine, usquequo? Convertere, Domine, et eripe animam meam: salvum me fac propter misericordiam tuam. Quoniam non est in morte qui memor sit tui: in inferno autem quis confitebitur tibi? Laboravi in gemitu meo, lavabo per singulas noctes lectum meum: lacrimis meis stratum meum rigabo. Turbatus est a furore oculus meus: inveteravi inter omnes inimicos meos. Discedite a me, omnes, qui operamini iniquitatem: quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Exaudivit Dominus deprecationem meam, Dominus orationem meam suscepit. Erubescant, et conturbentur vehementer omnes inimici mei: convertantur et erubescant valde velociter. PSALMUS 7 Domine, Deus meus, in te speravi: salvum me fac ex omnibus persequentibus me, et libera me. Nequando rapiat ut leo animam meam. dum non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Domine, Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis: Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidem merito ab inimicis meis inanis. Persequatur inimicus animam meam, et comprehendat, et conculcet in terra vitam meam, et gloriam meam in pulverem deducat. Exsurge, Domine, in ira tua: et exaltare in finibus inimicorum meorum. Et exsurge, Domine, Deus meus, in praecepto quod mandasti: et synagoga populorum circumdabit te. Et propter hanc in altum regredere: Dominus iudicat populos. Iudica me, Domine, secundum iustitiam meam, et secundum innocentiam meum super me. Consumetur nequitia peccatorum, et diriges iustum, scrutans corda et renes, Deus. Iustum adiutorium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Deus iudex iustus, fortis, et patiens: numquid irascitur per singulos dies? Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit: arcum suum tetendit, et paravit illum. Et in eo paravit vasa mortis: sagittas suas ardentibus effecit. Ecce parturiit iniustitiam: concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Lacum aperuit, et effodit eum: et incidit in foveam quam fecit. Convertetur dolor eius in caput eius: et in verticem ipsius iniquitas eius descendet. Confitebor Domino secundum iustitiam eius: et psallam nomini Domini altissimi. PSALMUS 11 Salvum me fac, Domine, quoniam defecit sanctus: quoniam diminutae sunt veritates a filiis hominum. Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum: labia dolosa, in corde et corde locuti sunt. Disperdat dominus universa labia dolosa, et linguam magniloquam. Qui dixerunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra a nobis sunt, quis noster Dominus est? Propter miseriam inopum, et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus. Ponam in salutari: fiducialiter agam in eo. Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatuum, probatum terrae purgatum septuplum. Tu, Domine, servabis nos: et custodies nos a generatione hac in aeternum. In circuitu impii ambulant: secundum altitudinam tuam multiplicasti filios hominum. PSALMUS 12 Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Usquequo avertis faciem tuam a me? Quamdiu ponam consilia in anima mea, dolorem in corde meo per diem? Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? respice, et exaudi me, Domine, Deus meus. Illumina oculos meos ne umquam obdormiam in morte: nequando dicat inimicus meus: Praevalui adversus eum. Qui tribulant me, exsultabunt si motus fuero: ego autem in misericordia tua speravi. Exsultabit cor meum in salutari tuo: cantabo Domino qui bona tribuit mihi: et psallam nomini Domini altissimi. PSALMUS 15 Conserva me, Domine, quoniam speravi in te. Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Santis, qui sunt in terra eius, mirificavit omnes voluntates meas in eis. Multiplicatae sunt infirmitates eorum: postea acceleraverunt. Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus, nec memor ero nominum eorum per labia mea. Dominus pars hereditatis meae, et calicis mei: tu es, qui restitues hereditatem meam mihi. Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim hereditas mea praeclara est mihi. Benedicam Dominum, qui tribuit mihi intellectum: insuper et usque ad noctem increpuerunt me renes mei. Providebam Dominum in conspectu meo semper: quoniam a dextris est mihi, ne commovear. Propter hoc laetatum est cor meum, et exsultavit lingua mea: insuper et caro mea requiescet in spe. Quoniam non derelinques animam meam in inferno: nec dabis sanctum tuum videre corruptionem. Notas mihi fecisti vias vitae, adimplebis me laetitia cum vultu tuo: delectationes in dextera tua usque in finem. PSALMUS 22 Dominus regit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit. Super aquam refectionis educavit me: animam meam convertit. Deduxit me super semitas iustitiae, propter nomen suum. Nam, et si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala: quoniam tu mecum es. Virga tua, et baculus tuus: ipsa me consolata sunt. Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos, qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum: et calix meus inebrians quam praeclarus est! Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus vitae meae: Et ut inhabitem in domo domini, in longitudinem dierum. PSALMUS 33 Benedicam Dominum in omni tempore: semper laus eius in ore meo. In Domino laudabitur anima mea: audiant mansueti, et laetentur. Magnificate Dominum mecum: ex exaltemus nomen eius in idipsum. Exquisivi Dominum, et exaudivit me: et ex omnibus tribulationibus meis eripuit me. Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur. Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum: et de omnibus tribulationibus eius salvavit eum. Immittet Angelus Domini in circuitu timentium eum: et eripiet eos. Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus: beatus vir, qui sperat in eo. Timete Dominum, omnes sancti eius: quoniam non est inopia timentibus eum. Divites eguerunt et esurierunt: inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono. Venite, filii, audite me: timorem Domini docebo vos. Quis est homo qui vult vitam: diligit dies videre bonos? Prohibe linguam tuam a malo: et labia tua ne loquantur dolum. Diverte a malo, et fac bonum: inquire pacem, et persequere eam. Oculi Domini super iustos: et aures eius in preces eorum. Vultus autem Domini super facientes mala: ut perdat de terra memoriam eorum. Clamaverunt iusti, et Dominus exaudivit eos: et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos. Iuxta est Dominus iis, qui tribulato sunt corde: et humiles spiritu salvabit. Multae tribulationes iustorum: et de omnibus his liberabit eos Dominus. Custodit Dominus omnia ossa eorum: unum ex his non conteretur. Mors peccatorum pessima: et qui oderunt iustum, delinquent. Redimet Dominus animas servorum suorum: et non delinquent omnes qui sperant in eo. PSALMUS 34 Iudica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Apprehende arma et scutum: et exsurge in adiutorium mihi. Effunde frameam, et conclude adversus eos, qui persequuntur me: dic animae meae: Salus tua ego sum. Confundantur et revereantur, quaerentes animam meam. Avertantur retrorsum, et confundantur cogitantes mihi mala. Fiant tamquam pulvis ante faciem venti: et Angelus Domini coarctans eos. Fiat via illorum tenebrae et lubricum: et Angelus Domini persequens eos. Quoniam gratis absconderunt mihi interitum laquei sui: supervace exprobraverunt animam meam. Veniat illi laqueus, quem ignorat: et captio, quam abscondit, apprehendat eum: et laqueum cadat in ipsum. Anima autem meam exsultabit in Domino: et delectabitur super salutari suo. Omnia ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi? Eripiens inopem de manu fortiorum eius: egenum et pauperem a diripientibus eum. Surgentes testes iniqui, quae ignorabam interrogabant me. Retribuebant mihi mala pro bonis: sterilitatem animae meae. Ego autem cum mihi molesti essent, induebar cilicio. Humiliabam in ieiunio animam meam: et oratio mea in sinu meo convertetur. Quasi proximum, et quasi fratem nostrum, sic complacebam: quasi lugens et contristatus, sic humiliabar. Et adversum me laetati sunt, et convenerunt: congregata sunt super me flagella, et ignoravi. Dissipati sunt, nec compuncti, tentaverunt me, subsannaverunt me subsannatione: frenduerunt super me dentibus suis. Domine, quando respicies? restitue animam meam a malignitate eorum, a leonibus unicam meam. Confitebor tibi in ecclesia magna, in populo gravi laudabo te. Non supergaudeant mihi qui adversantur mihi inique: qui oderunt me gratis et annuunt oculis. Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur: et in iracundia terrae loquentes, dolos cogitabant. Et dilataverunt super me os suum: dixerunt: Euge, euge viderunt oculi nostri. Vidisti, Domine, ne sileas: Domine, ne discedas a me. Exsurge et intende iudicio meo: Deus meus, et Dominus meus in causam meam. Iudica me secundum iustitiam tuam, Domine, Deus meus, et non supergaudeant mihi. Non dicant in cordibus suis: Euge, euge, animae nostrae: nec dicant: Devoravimus eum. Erubescant et revereantur simul, qui gratulantur malis meis. Induantur confusione et reverentia qui magna loquuntur super me. Exsultent et laetentur qui volunt iustitiam meam: et dicant semper: Magnificetur Dominus, qui volunt pacem servi eius. Et lingua mea meditabitur iustitiam tuam, tota die laudem tuam. PSALMUS 35 Dixit iniustus ut delinquat in semetipso: non est timor Dei ante oculos eius. Quoniam dolose egit in conspectu eius: ut inveniatur iniquitas eius ad odium. Verba oris eius iniquitas, et dolus: noluit intellegere ut bene ageret. Iniquitatem meditatus est in cubili suo: astitit omni viae non bonae, malitiam autem non odivit. Domine, in caelo misericordia tua: et veritas tua usque ad nubes. Iustitia tua sicut montes Dei: iudicia tua abyssus multa. Homines, et iumenta salvabis, Domine: quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Filii autem hominum, in tegmine alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae: et torrente voluptati tuae potabis eos. Quoniam apud te est fons vitae: et in lumine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te, et iustitiam tuam his, qui recto sunt corde. Non veniat mihi pes superbiae: et manus peccatoris non moveat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare. PSALMUS 36 Noli aemulari in malignantibus: neque zelaveris facientes iniquitatem. Quoniam tamquam faenum velociter arescent: et quemadmodum olera herbarum cito decident. Spera in Domino, et fac bonitatem: et inhabita terram, et pasceris in divitiis eius. Delectare in Domino: et dabit tibi petitiones cordis tui. Revela Domino viam tuam, et spera in eo: et ipse faciet. Et educet quasi lumen iustitiam tuam: et iudicium tuum tamquam meridiem: subditus esto Domino, et ora eum. Noli aemulari in eo, qui prosperatur in via sua: in homine faciente iniustitias. Desine ab ira, et derelinque furorem: noli aemulari, ut maligneris. Quoniam qui malignantur, exterminabuntur: sustinentes autem Dominum, ipsi hereditabunt terram. Et adhuc pusillum, et non erit peccator: et quaeres locum eius, et non invenies. Mansueti autem hereditabunt terram: et delectabuntur in multitudine pacis. Observabit peccator iustum: et stridebit super eum dentibus suis. Dominus autem irridebit eum: quoniam prospicit quod veniet dies eius. Gladium evaginaverunt peccatores: intenderunt arcum suum, Ut deiciant pauperem in inopem: ut trucident rectos corde. Gladius eorum intret in corda ipsorum: et arcus eorum confringatur. Melius est modicum iusto, super divitias peccatorum multas. Quoniam bracchia peccatorum conterentur: confirmat autem iustos Dominus. Novit Dominus dies immaculatorum: et hereditas eorum in aeternum erit. Non confudentur in tempore malo, et in diebus famis saturabuntur: quia peccatores peribunt. Inimici vero Domini mox ut honorificati fuerint et exaltati: deficientes, quemadmodum fumus deficient. Mutuabitur peccator, et non solvet: iustus autem miseretur et tribuet. Quia benedicentes ei hereditabunt terram: maledicentes autem ei disperibunt. Apud Dominum gressus hominis dirigentur: et viam eius volet. Cum ceciderit, non collidetur: quia Dominus supponit manum suam. Iunior fui, etenim senui: et non vide iustum derelictum, nec semen eius quaerens panem. Tota die miseretur et commodat: et semen illius in benedictione erit. Declina a malo, et fac bonum: et inhabita in saeculum saeculi. Quia Dominus amat iudicium, et non derelinquet sanctos suos: in aeternum conservabuntur. Iniusti punientur: et semen impiorum peribit. Iusti autem hereditabunt terram: et inhabitabunt in saeculum saeculi super eam. Os iusti meditabitur sapientiam, et lingua eius loquetur iudicium. Lex Dei eius in corde ipsius: et non supplantabuntur gressus eius. Considerat peccator iustum, et quaerit mortificare eum. Dominus autem non derelinquet eum in manibus eius: nec damnabit eum, cum iudicabitur illi. Expecta Dominum, et custodi viam eius: et exaltabit te ut hereditate capias terram: cum perierunt peccatores videbis. Vidi impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani. Et transivi, et ecce non erat: et quaesivi eum, et non est inventus locus eius. Custodi innocentiam, et vide aequitatem: quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Iniusti autem disperibunt simul: reliquiae impiorum interibunt. Salus autem iustorum a Domino: et protector eorum in tempore tribulationis. Et adiuvabit eos Dominus et liberavit eos: et eruet eos a peccatoribus, et salvabit eos: quia speraverunt in eo. PSALMUS 37 Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Quoniam sagittae tuae infixae sunt mihi: et confirmasti super me manum tuam. Non est sanitas in carne mea a facie irae tuae: non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum: et sicut onus grave gravatae sunt super me. Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Miser factus sum, et curvatus sum usque in finem: tota die contristatus ingrediebar. Quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus: et non est sanitas in carne mea. Afflictus sum, et humiliatus sum nimis: rugiebam a gemitu cordis mei. Domine, ante te omne desiderium meum: et gemitus meus a te non est absconditus. Cor meum conturbatum est, dereliquit me virtus mea: et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum.Amici mei, et proximi mei adversum me appropinquaverunt, et steterunt. Et qui iuxta me erant, de longe steterunt: et vim faciebant qui quaerebant animam meam. Et qui inquirebant mala mihi, locuti sunt vanitates: et dolos tota die meditabantur. Ego autem tamquam surdus non audiebam: et sicut mutus non aperiens os suum. Et factus sum sicut homo non audiens: et non habens in ore suo redargutiones. Quoniam in te Domine, speravi: tu exaudies me, Domine, Deus meus. Quia dixi: Nequando supergaudeant mihi inimici mei: et dum commoventur pedes mei, super me magna locuti sunt. Quoniam ego in flagella paratus sum: et dolor meus in conspectu meo semper. Quoniam iniquitatem meam annuntiabo: et cogitabo pro peccato meo. Inimici autem mei vivunt, et confirmati sunt super me: et multiplicati sunt qui oderunt me inique. Qui retribuunt mala pro bonis, detrahabant mihi: quoniam sequebar bonitatem. Ne derelinquas me, Domine, Deus meus: ne discesseris a me. Intende in adiutorium meum, Domine, Deus salutis meae. PSALMUS 38 Dixi: Custodiam vias meas: ut non delinquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis: et dolor meus renovatus est. Concaluit cor meum intra me: et in meditatione mea exardescet ignis. Locutus sum in lingua mea: Notum fac mihi, Domine, finem meum, Et numerum dierum meorum quis est: ut sciam quid desit mihi. Ecce mensurabiles posuisti dies meos: et substantia mea tamquam nihilum ante te. Verumtamen universa vanitas, omnis homo vivens. Verumtamem in imagine pertransit homo: sed et frustra conturbatur. Thesaurizat: et ignorat cui congregabit ea. Et nunc quae est expectatio mea? Nonne Dominus? Et substantia mea apud te est. Ab omnibus iniquitatibus meis erue me: opprobrium insipienti dedisti me. Obmutui, et non aperui os meum, quoniam tu fecisti: amove a me plagas tuas. A fortitudine manus tuae ego defeci in increpationibus: propter iniquitatem corripuisti hominem. Et tabescere fecisti sicut araneam animam eius: verumtamen vane conturbatur omnis homo. Exaudi orationem meam, Domine, et deprecationem meam: auribus percipe lacrimas meas. Ne sileas: quoniam advena ego sum apud te, et peregrinus, sicut omnes patres mei. Remitte mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. PSALMUS 42 Iudica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta, ab homine iniquo et doloso erue me. Quia tu es, Deus, fortitudo mea: quare me repulisti? et quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Emitte lucem tuam et veritatem tuam: ipsa me deduxerunt, et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua. Et introibo ad altare Dei: ad Deum, qui laetificat iuventutem meam. Confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus: quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei, et Deus meus. PSALMUS 44 Eructavit cor meum verbum bonum: dico ego opera mea Regi. Lingua mea calamus scribae, velociter scribentis. Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis: propterea benedixit te Deus in aeternum. Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et regna. Propter veritatem, et mansuetudinem, et iustitiam: et deducet te mirabiliter dextera tua. Sagittae tuae acutae, populi sub te cadent, in corda inimicorum Regis. Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi: virga directionis virga regni tui. Dilexisti iustitiam, et odisti iniquitatem: propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis. Myrrha, et gutta, et casia a vestimentis tuis, a domibus eburneis: ex quibus delectaverunt te filiae regum in honore tuo. Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato: circumdata varietate. Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam: et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Et concupiscet Rex decorem tuum: quoniam ipse est Dominus Deus tuus, et adorabunt eum. Et filiae Tyri in muneribus vultum tuum deprecabuntur: omnes divites plebis. Omnis gloria eius filiae Regis ab intus, in fimbriis aureis circumamicta varietatibus. Adducentur Regi virgines post eam: proximae eius afferentur tibi. Afferentur in laetitia et exsultatione: adducentur in templum Regis. Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Memores erunt nominis tui: in omni generatione et generationem. Propterea populi confitebuntur tibi in aeternum: et in saeculum saeculi. PSALMUS 45 Deus noster refugium, et virtus: adiutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Propterea non timebimus dum turbabitur terra: et transferentur montes in cor maris. Sonuerunt, et turbatae sunt aquae eorum: conturbati sunt montes in fortitudine eius. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei: sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Deus in medio eius, non commovebitur: adiuvabit eam Deus mane diluculo. Conturbatae sunt gentes, et inclinata sunt regna: dedit vocem suam, mota est terra. Dominus virtutum nobiscum: susceptor noster Deus Iacob. Venite, et videte opera Domini, quae posuit prodigia super terram: auferens bella usque ad finem terrae. Arcum conteret, et confringet arma: et scuta comburet igni. Vacate, et videte quoniam ego sum Deus: exaltabor in gentibus, et exaltabor in terra. Dominus virtutum nobiscum: susceptor noster Deus Iacob. PSALMUS 47 Magnus Dominus, et laudabilis nimis in civitate Dei nostri, in monte sancto eius. Fundatur exsultatione universae terrae mons Sion, latera Aquilonis civitas Regis magni. Deus in domibus eius cognoscetur, cum suscipiet eam. Quoniam ecce reges terrae congregati sunt: convenerunt in unum. Ipsi videntes sic admirati sunt, conturbati sunt, commoti sunt: tremor apprehendit eos. Ibi dolores ut parturientis: in spiritu vehementi conteres naves Tharsis. Sicut audivimus, sic vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum. Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, in medio templi tui. Secundum nomen tuum, Deus, sic et laus tua in fines terrae: iustitia plena est dextera tua. Laetetur mons Sion, et exsultent filiae Iudae, propter iudicia tua, Domine. Circumdate Sion, et complectimini eam: narrate in turribus eius. Ponite corda vestra in virtute eius: et distribuite domos eius. Ponite corda vestra in virtute eius: et distribuite domos eius, ut enarretis in progenie altera. Quoniam hic est Deus, Deus noster in aeternum, et in saeculum saeculi: ipse reget nos in saecula. PSALMUS 48 Audite haec, omnes gentes: auribus percipite omnes, qui habitatis orbem: Quique terrigenae, et filii hominum: simul in unum dives et pauper. Os meum loquetur sapientiam: et meditatio cordis mei prudentiam. Inclinabo in parabolam aurem meam: aperiam in psalterio propositionem meam. Cur timebo in die mala? iniquitas calcanei mei circumdabit me: Qui confidunt in virtute sua: et in multitudine divitiarum suarum gloriantur. Frater non redimit, redimet homo: non dabit Deo placationem suam. Et pretium redemptionis animae suae: et laborabit in aeternum, et vivet adhuc in finem. Non videbit interitum, cum viderit sapientes morientes: simul insipiens, et stultus peribunt. Et relinquent alienis divitias suas: et sepulcra eorum domus illorum in aeternum. Tabernacula eorum in progenie et progenie: vocaverunt nomina sua in terris suis. Et homo, cum in honore esset, non intellexit: comparatus est iumentis insipientibus, et similis factus est illis. Haec via illorum scandalum ipsis: et postea in ore suo complacebunt. Sicut oves in inferno positi sunt: mors depascet eos. Et dominabuntur eorum iusti in matutino: et auxilium eorum veterascet in inferno a gloria eorum. Verumtamen Deus redimet animam meam de manu inferi, cum acceperit me. Ne timueris, cum dives factus fuerit homo: et cum multiplicata fuerit gloria domus eius. Quoniam cum interierit, non sumet omnia: neque descendet cum eo gloria eius. Quia anima eius in vita ipsius benedicetur: confitebitur tibi cum benefeceris ei. Introibit usque in progenies patrum suorum: et usque in aeternum non videbit lumen. Homo, cum in honore esset, non intellexit: comparatus est iumentis insipientibus, et similis factus est illis. PSALMUS 49 Deus deorum, Dominus locutus est: et vocavit terram, A solis ortu usque ad occasum: ex Sion species decoris eius. Deus manifeste veniet: Deus noster et non silebit. Ignis in conspectu eius exardescet: et in circuitu eius tempestas valida. Advocabit caelum desursum: et terram discernere populum suum. Congregate illi sanctos eius: qui ordinant testamentum eius super sacrificia. Et annuntiabunt caeli iustitiam eius: quoniam Deus iudex est. Audi, populus meus, et loquar: Israel, et testificabor tibi: Deus, Deus tuus ego sum. Non in sacrificiis tuis arguam te: holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos: neque de gregibus tuis hircos. Quoniam meae sunt omnes ferae silvarum; iumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia caeli: et pulchritudo agri mecum est. Si esuriero, non dicam tibi: meus est enim orbis terrae, et plenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum? aut sanguinem hircorum potabo? Immola Deo sacrificium laudis: et redde Altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: eruam te, et honorificabis me. Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras iustitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu vero odisti disciplinam: et proiecisti sermones meos retrorsum: Si videbas furem, currebas cum eo: et cum adulteris portionem tuam ponebas. Os tuum abundavit malitia: et lingua tua concinnabat dolos. Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum: haec fecisti, et tacui. Existimasti, inique, quod ero tui similis: arguam te, et statuam contra faciem tuam. Intellegite haec, qui obliviscimini Deum: nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sacrificium laudis honorificabit me: et illic iter, quo ostendam illi salutare Dei. PSALMUS 50 Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam. Amplius lava me ab iniquitate mea: et a peccato meo munda me. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco: et peccatum meum contra me est semper. Tibi soli peccavi et malum coram te feci: ut iustificeris in sermonibus tuis, et vincas cum iudicaris. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: et in peccatis concepit me mater mea. Ecce enim veritatem dilexisti: incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi. Asperges me hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor. Auditui meo dabis gaudium et laetitiam: et exsultabunt ossa humiliata. Averte faciem tuam a peccatis meis: et omnes iniquitates meas dele. Cor mundum crea in me, Deus: et spiritum rectum innova in visceribus meis. Ne proicias me a facie tua: et spiritum sanctum tuum ne auferas a me. Redde mihi laetitiam salutaris tui: et spiritu principali confirma me. Docebo iniquos vias tuas: et impii ad te convertentur. Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae: et exsultabit lingua mea iustitiam tuam. Domine, labia mea aperies: et os meum annuntiabit laudem tuam. Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique: holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies. Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion: ut aedificentur muri Ierusalem. Tunc acceptabis sacrificium iustitiae, oblationes et holocausta: tunc imponent super altare tuum vitulos. PSALMUS 60 Exaudi, Deus, deprecationem meam: intende orationi meae. A finibus terrae ad te clamavi: dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me. Deduxisti me, quia factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici. Inhabitabo in tabernaculo tuo in saecula: protegar in velamento alarum tuarum. Quoniam tu, Deus meus, exaudisti orationem meam: dedisti hereditatem timentibus nomen tuum. Dies super dies regis adicies: annos eius usque in diem generationis et generationis. Permanet in aeternum in conspectu Dei: misericordiam et veritatem eius quis requiret? Sic psalmum dicam nomini tuo in saeculum saeculi: ut reddam vota mea de die in diem. PSALMUS 61 Nonne Deo subiecta erit anima mea? ab ipso enim salutare meum. Nam et ipse Deus meus, et salutaris meus: susceptor meus, non movebor amplius. Quousque irruitis in hominem? interficitis universi vos: tamquam parieti inclinato et maceriae depulsae? Verumtamen pretium meum cogitaverunt repellere, cucurri in siti: ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant. Verumtamen Deo subiecta esto, anima mea: quoniam ab ipso patientia mea. Quia ipse Deus meus, et salvator meus: adiutor meus, non emigrabo. In Deo salutare meum, et gloria mea: Deus auxilii mei, et spes mea in Deo est. Sperate in eo, omnis congregatio populi, effundite coram illo corda vestra: Deus adiutor noster in aeternum. Verumtamen vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris: ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum. Nolite sperare in iniquitate, et rapinas nolite concupiscere: divitiae si affluant, nolite cor apponere. Semel locutus est Deus, duo haec audivi, quia potestas Dei est, et tibi, Domine, misericordia: quia tu reddes unicuique iuxta opera sua. PSALMUS 62 Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. Sitivit in te anima mea, quam multipliciter tibi caro mea. In terra deserta, et invia, et inaquosa: sic in sancto apparui tibi, ut viderem virtutem tuam, et gloriam tuam. Quoniam melior est misericordia tua super vitas: labia mea laudabunt te. Sic benedicam te in vita mea: et in nomine tuo levabo manus meas. Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea: et labiis exsultationis laudabit os meum. Si memor fui tui super stratum meum, in matutinis meditabor in te: quia fuisti adiutor meus. Et in velamento alarum tuarum exsultabo, adhaesit anima mea post te: me suscepit dextera tua. Ipsi vero in vanum quaesierunt animam meam, introibunt in inferiora terrae: tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt. Rex vero laetabitur in Deo, laudabuntur omnes qui iurant in eo: quia obstructum est os loquentium iniqua. PSALMUS 64 Te decet hymnus, Deus, in Sion: et tibi reddetur votum in Ierusalem. Exaudi orationem meam: ad te omnis caro veniet. Verba iniquorum praevaluerunt super nos: et impietatibus nostris tu propitiaberis. Beatus, quem elegisti, et assumpsisti: inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in bonis domus tuae: sanctum est templum tuum, mirabile in aequitate. Exaudi nos, Deus, salutaris noster, spes omnium finium terrae, et in mari longe. Praeparans montes in virtute tua, accinctus potentia: qui conturbas profundum maris sonum fluctuum eius. Turbabuntur gentes, et timebunt qui habitant terminos a signis tuis: exitus matutini, et vespere delectabis. Visitasti terram, et inebriasti eam: multiplicasti locupletare eam. Flumen Dei repletum est aquis, parasti cibum illorum: quoniam ita est praeparatio eius. Rivos eius inebria, multiplica genimina eius: in stillicidiis eius laetabitur germinans. Benedices coronae anni benignitatis tuae: et campi tui replebuntur ubertate. Pinguescent speciosa deserti: et exsultatione colles accingentur. Induti sunt arietes ovium, et valles abundabunt frumento: clamabunt, etenim hymnum dicent. PSALMUS 65 Iubilate Deo, omnis terra, psalmum dicite nomini eius: date gloriam laudi eius. Dicite Deo: Quam terribilia sunt opera tua, Domine! in multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui. Omnis terra adoret te, et psallat tibi: psalmum dicite nomini tuo. Venite, et videte opera Dei: terribilis in consiliis super filios hominum. Qui convertit mare in aridam, in flumine pertransibunt pede: ibi laetabimur in ipso. Qui dominatur in virtute sua in aeternum, oculi eius super gentes respiciunt: qui exasperant non exaltentur in semetipsis. Benedicite, gentes, Deum nostrum: et auditam facite vocem laudis eius, Qui posuit animam meam ad vitam: et non dedit in commotionem pedes meos. Quoniam probasti nos, Deus: igne nos examinasti, sicut examinatur argentum. Induxisti nos in laqueum, posuisti tribulationes in dorso nostro: imposuisti homines super capita nostra. Transivimus per ignem et aquam: et eduxisti nos in refrigerium. Introibo in domum tuam in holocaustis: reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea. Et locutum est os meum, in tribulatione mea. Holocausta medullata offeram tibi cum incenso arietum: offeram tibi boves cum hircis. Venite, audite, et narrabo, omnes qui timetis Deum. Quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Iniquitatem si aspexi in corde meo, non exaudiet Dominus. Propterea exaudivit Deus, et attendit voci deprecationis meae. Benedictus Deus, qui non amovit orationem meam, et misericordiam suam a me. PSALMUS 66 Deus misereatur nostri, et benedicat nobis: illuminet vultum suum super nos, et misereatur nostri. Ut cognoscamus in terra viam tuam: in omnibus gentibus salutare tuum. Confiteantur tibi populi, Deus: confiteantur tibi populi omnes. Laetentur et exsultent gentes: quoniam iudicas populos in aequitate, et gentes in terra dirigis. Confiteantur tibi populi, Deus, confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructum suum. Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nos Deus: et metuant eum omnes fines terrae. PSALMUS 67 Exsurgat Deus, et dissipentur inimici eius, et fugiant qui oderunt eum, a facie eius. Sicut deficit fumus, deficiant: sicut fluit cera a facie ignis, sic pereant peccatores a facie Dei. Et iusti epulentur, et exsultent in conspectu Dei: et delectentur in laetitia. Cantate Deo, psalmum dicite nomini eius: iter facite ei, qui ascendit super occasum: Dominus nomen illi. Exsultate in conspectu eius: turbabuntur a facie eius, patris orphanorum, et iudicis viduarum. Deus in loco sancto suo: Deus qui inhabitare facit unius moris in domo: Qui educit vinctos in fortitudine, similiter eos, qui exasperant, qui habitant in sepulcris. Deus, cum egredereris in conspectu populi tui, cum pertransires in deserto: Terra mota est, etenim caeli distillaverunt a facie Dei Sinai, a facie Dei Israel. Pluviam voluntariam segregabis, Deus, hereditati tuae: et infirmata est, tu vero perfecisti eam. Animalia tua habitabunt in ea: parasti in dulcedine tua pauperi, Deus. Dominus dabit verbum evangelizantibus, virtute multa. Rex virtutum dilecti dilecti: et speciei domus dividere spolia. Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi eius in pallore auri. Dum discernit caelestis reges super eam, nive dealbabuntur in Selmon: mons Dei, mons pinguis. Mons coagulatus, mons pinguis: ut quid suspicamini montes coagulatos? Mons, in quo beneplacitum est Deo habitare in eo: etenim Dominus habitabit in finem. Currus Dei decem millibus multiplex, millia laetantium: Dominus in eis in Sina in sancto. Ascendisti in altum, cepisti captivitatem: accepisti dona in hominibus: Etenim non credentes, inhabitare Dominum Deum. Benedictus Dominus die cotidie: prosperum iter faciet nobis Deus salutarium nostrorum. Deus noster, Deus salvos faciendi: et Domini Domini exitus mortis. Verumtamen Deus confringet capita inimicorum suorum: verticem capilli perambulantium in delictis suis. Dixit Dominus: Ex Basan convertam, convertam in profundum maris: Ut intingatur pes tuus in sanguine: lingua canum tuorum ex inimicis, ab ipso. Viderunt ingressus tuos, Deus, ingressus Dei mei: regis mei qui est in sancto. Praevenerunt principes coniuncti psallentibus, in medio iuvencularum tympanistriarum. In ecclesiis benedicite Deo Domino, de fontibus Israel. Ibi Beniamin adulescentulus, in mentis excessu. Principes Iuda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthali. Manda, Deus, virtuti tuae: confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis. A templo tuo in Ierusalem. tibi offerent reges munera. Increpa feras arundinis, congregatio taurorum in vaccis populorum: ut excludant eos, qui probati sunt argento. Dissipa gentes, quae bella volunt: venient legati ex Aegypto: Aethiopia praeveniet manus eius Deo. Regna terrae, cantate Deo: psallite Domino. Psallite Deo, qui ascendit super caelum caeli, ad Orientem. Ecce dabit voci suae vocem virtutis, date gloriam Deo super Israel, magnificentia eius, et virtus eius in nubibus. Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel ipse dabit virtutem, et fortitudinem plebi suae, benedictus Deus. PSALMUS 68 Salvum me fac, Deus: quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam. Infixus sum in limo profundi: et non est substantia. Veni in altitudinem maris: et tempestas demersit me. Laboravi clamans, raucae factae sunt fauces meae: defecerunt oculi mei, dum spero in Deum meum. Multiplicati sunt super capillos capitis mei, qui oderunt me gratis. Confortati sunt qui persecuti sunt me inimici mei iniuste: quae non rapui, tunc exsolvebam. Deus, tu scis insipientiam meam: et delicta mea a te non sunt abscondita. Non erubescant in me qui expectant te, Domine. Domine virtutum. Non confundantur super me qui quaerunt te, Deus Israel. Quoniam propter te sustinui opprobrium: operuit confusio faciem meam. Extraneus factus sum fratribus meis, et peregrinus filiis matris meae. Quoniam zelus domus tuae comedit me: et opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Et operui in ieiunio animam meam: et factum est in opprobrium mihi. Et posui vestimentum meum cilicium: et factus sum illis in parabolam. Adversum me loquebantur, qui sedebant in porta: et in me psallebant qui bibebant vinum. Ego vero orationem meam ad te, Domine: tempus beneplaciti, Deus. In multitudine misericordiae tuae exaudi me, in veritate salutis tuae: Eripe me de luto, ut non infigar: libera me ab iis, qui oderunt me, et de profundis aquarum. Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum: neque urgeat super me puteus os suum. Exaudi me, Domine, quoniam benigna est misericordia tua: secundum multitudinem miserationum tuarum respice in me. Et ne avertas faciem tuam a puero tuo: quoniam tribulor, velociter exaudi me. Intende animae meae, et libera eam: propter inimicos meos eripe me. Tu scis improperium meum, et confusionem meam, et reverentiam meam. In conspectu tuo sunt omnes qui tribulant me, improperium expectavit cor meum, et miseriam. Et sustinui qui simul contristaretur, et non fuit: et qui consolaretur, et non inveni. Et dederunt in escam meam fel: et in siti mea potaverunt me aceto. Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, et in retributiones, et in scandalum. Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva. Effunde super eos iram tuam: et furor irae comprehendat eos. Fiat habitatio eorum deserta: et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Quoniam quem tu percussisti, persecuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Appone iniquitatem super iniquitatem eorum: et non intrent in iustitiam tuam. Deleantur de libro viventium: et cum iustis non scribantur. Ego sum pauper et dolens: salus tua, Deus, suscepit me. Laudabo nomen Dei cum cantico: et magnificabo eum in laude: Et placebit Deo super vitulum novellum: cornua producentem et ungulas. Videant pauperes et laetentur: quaerite Deum, et vivet anima vestra. Quoniam exaudivit pauperes Dominus: et vinctos suos non despexit. Laudent illum caeli et terra, mare, et omnia reptilia in eis. Quoniam Deus salvam faciet Sion: et aedificabuntur civitates Iuda. Et inhabitabunt ibi, et hereditate acquirent eam. Et semem servorum eius possidebit eam, et qui diligunt nomen eius, habitabunt in ea. PSALMUS 69 Deus, in adiutorium meum intende: Domine, ad adiuvandum me festina. Confundantur et revereantur, qui quaerunt animam meam. Avertantur retrorsum, et erubescant, qui volunt mihi mala. Avertantur statim erubescentes, qui dicunt mihi: Euge, euge. Exsultent et laetentur in te omnes qui quaerunt te, et dicant semper: Magnificetur Dominus: qui diligunt salutare tuum. Ego vero egenus, et pauper sum: Deus, adiuva me. Adiutor meus, et liberator meus es tu: Domine, ne moreris. PSALMUS 70 In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum: in iustitia tua libera me, et eripe me. Inclina ad me aurem tuam, et salva me. Esto mihi in Deum protectorem, et in locum munitum: ut salvum me facias, Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Deus meus, eripe me de manu peccatoris, et de manu contra legem agentis et iniqui: Quoniam tu es patientia mea, Domine: Domine, spes mea a iuventute mea. In te confirmatus sum ex utero: de ventre matris meae tu es protector meus. In te cantatio mea semper: tamquam prodigium factus sum multis: et tu adiutor fortis. Repleatur os meum laude, ut cantem gloriam tuam: tota die magnitudinem tuam. Ne proicias me in tempore senectutis: cum defecerit virtus mea, ne derelinquas me. Quia dixerunt inimici mei mihi: et qui custodiebant animam meam, consilium fecerunt in unum, Dicentes: Deus dereliquit eum, persequimini, et comprehendite eum: quia non est qui eripiat. Deus ne elongeris a me: Deus meus, in auxilium meum respice. Confundantur, et deficiant detrahentes animae meae: operiantur confusione, et pudore qui quaerunt mala mihi. Ego autem semper sperabo: et adiciam super omnem laudem tuam. Os meum annuntiabit iustitiam tuam: tota die salutare tuum. Quoniam non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini: Domine, memorabor iustitiae solius. Deus, docuisti me a iuventute mea: et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Et usque in senectam et senium: Deus, ne derelinquas me, Donec annuntiem bracchium tuum generationi omni, quae ventura est: Potentiam tuam, et iustitiam tuam, Deus, usque in altissima, quae fecisti magnalia: Deus, quis similis tibi? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas: et conversus vivificasti me: et de abyssis terrae iterum reduxisti me: Multiplicasti magnificentiam tuam: et conversus consolatus es me. Nam et ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam: Deus psallam tibi in cithara, Sanctus Israel. Exsultabunt labia mea cum cantavero tibi: et anima mea, quam redemisti. Sed et lingua mea tota die meditabitur iustitiam tuam: cum confusi et reverti fuerint, qui quaerunt mala mihi. PSALMUS 77 Attendite, popule meus, legem meam: inclinate aurem vestram in verba oris mei. Aperiam in parabolis os meum: loquar propositiones ab initio. Quanta audivimus et cognovimus ea: et patres nostri narraverunt nobis. Non sunt occultata a filiis eorum, in generatione altera. Narrantes laudes Domini, et virtutes eius, et mirabilia eius, quae fecit. Et suscitavit testimonium in Iacob: et legem posuit in Israel. Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis: ut cognoscat generatio altera. Filii qui nascentur et exsurgent, et narrabunt filiis suis, Ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei: et mandata eius exquirant. Ne fiant sicut patres eorum: generatio prava et exasperans. Generatio, quae non direxit cor suum: et non est creditus cum Deo spiritus eius. Filii Ephrem intendentes et mittentes arcum: conversi sunt in die belli. Non custodierunt testamentum Dei: et in lege eius noluerunt ambulare. Et obliti sunt benefactorum eius. et mirabilium eius quae ostendit eis. Coram patribus eorum fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos. Interrupit mare, et perduxit eos: et statuit aquas quasi in utre. Et deduxit eos in nube diei: et tota nocte in illuminatione ignis. Interrupit petram in eremo: et adaquavit eos velut in abysso multa. Et eduxit aquam de petra: et deduxit tamquam flumina aquas. Et apposuerunt adhuc peccare ei: in iram excitaverunt Excelsum in inaquoso. Et tentaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis. Et male locuti sunt de Deo: dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Quoniam percussit petram, et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt. Numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? Ideo audivit Dominus, et distulit: et ignis accensus est in Iacob, et ira ascendit in Israel: Quia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutari eius: Et mandavit nubibus desuper, et ianuas caeli aperuit. Et pluit illis manna ad manducandum, et panem caeli dedit eis. Panem Angelorum manducavit homo, cibaria misit eis in abundantia. Transtulit Austrum de caelo: et induxit in virtute sua Africum. Et pluit super eos sicut pulverem carnes: et sicut arenam maris volatilia pennata. Et ceciderunt in medio castrorum eorum: circa tabernacula eorum. Et manducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis: non sunt fraudati a desiderio suo. Adhuc escae eorum erant in ore ipsorum: et ira Dei ascendit super eos. Et occidit pingues eorum, et electos Israel impedivit. In omnibus his peccaverunt adhuc: et non crediderunt in mirabilibus eius. Et defecerunt in vanitate dies eorum: et anni eorum cum festinatione. Cum occideret eos, quaerebant eum: et revertebantur, et diluculo veniebant ad eum. Et rememorati sunt quia Deus adiutor est eorum: et Deus excelsus redemptor eorum est. Et dilexerunt eum in ore suo, et lingua sua mentiti sunt ei: Cor autem eorum non erat rectum cum eo: nec fideles habiti sunt in testamento eius. Ipse autem est misericors, et propitius fiet peccatis eorum: et non disperdet eos. Et abundavit ut averteret iram suam: et non accendit omnem iram suam: Et recordatus est quia caro sunt: spiritus vadens, et non rediens. Quoties exacerbaverunt eum in deserto, in iram concitaverunt eum in inaquoso? Et conversi sunt, et tentaverunt Deum: et Sanctum Israel exacerbaverunt. Non sunt recordati manus eius, die qua redemit eos de manu tribulantis. Sicut posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum, ne biberent. Misit in eos coenomyiam, et comedit eos: et ranam, et disperdidit eos. Et dedit aerugini fructus eorum, et labores eorum locustae. Et occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina. Et tradidit grandini iumenta eorum: et possessionem eorum igni. Misit in eos iram indignationis suae: indignationem, et iram, et tribulationem: immissiones per angelos malos. Viam fecit semitae irae suae, non pepercit a morte animabus eorum: et iumenta eorum in morte conclusit. Et percussit omne primogenitum in terra Aegypti: primitias omnis laboris eorum in tabernaculis Cham. Et abstulit sicut oves populum suum: et perduxit eos tamquam gregem in deserto. Et perduxit eos in spe, et non timuerunt: et inimicos eorum operuit mare. Et induxit eos in montem sanctificationis suae, montem, quem acquisivit dextera eius. Et eiecit a facie eorum gentes: et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Et habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. Et tentaverunt, et exacerbaverunt Deum excelsum: et testimonia eius non custodierunt. Et averterunt se, et non servaverunt pactum: quemadmodum patres eorum, conversi sunt in arcum pravum. In iram concitaverunt eum in collibus suis: et in sculptilibus suis ad aemulationem eum provocaverunt. Audivit Deus, et sprevit: et ad nihilum redegit valde Israel. Et repulit tabernaculum Silo, tabernaculum suum, ubi habitavit in hominibus. Et tradidit in captivitatem virtutem eorum: et pulchritudinem eorum in manus inimici. Et conclusit in gladio populum suum: et hereditatem suam sprevit. Iuvenes eorum comedit ignis: et virgines eorum non sunt lamentatae. Sacerdotes eorum in gladio ceciderunt: et viduae eorum non plorabantur. Et excitatus est tamquam dormiens Dominus, tamquam potens crapulatus a vino. Et percussit inimicos suos in posteriora: opprobrium sempiternum dedit illis. Et repulit tabernaculum Ioseph: et tribum Ephraim non elegit: Sed elegit tribum Iuda, montem Sion quem dilexit. Et aedificavit sicut unicornium sanctificium suum in terra, quam fundavit in saecula. Et elegit David, servum suum, et sustulit eum de gregibus ovium: de post foetantes accepit eum, Pascere Iacob, servum suum, et Israel, hereditatem suam: Et pavit eos in innocentia cordis sui: et in intellectibus manuum suarum deduxit eos. PSALMUS 78 Deus, venerunt gentes in hereditatem tuam, polluerunt templum sanctum tuum: posuerunt Ierusalem in pomorum custodiam. Posuerunt morticina servorum tuorum, escas volatilibus caeli: carnes sanctorum tuorum bestiis terrae. Effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam in circuitu Ierusalem: et non erat qui sepeliret. Facti sumus opprobrium vicinis nostris: subsannatio et illusio his, qui in circuitu nostro sunt. Usquequo, Domine, irasceris in finem: accendetur velut ignis zelus tuus? Effunde iram tuam in gentes, quae te non noverunt: et in regna, quae nomen tuum non invocaverunt: Quia comederunt Iacob: et locum eius desolaverunt: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum, cito anticipent nos misericordiae tuae: quia pauperes facti sumus nimis. Adiuva nos, Deus, salutaris noster: et propter gloriam nominis tui, Domine, libera nos: et propitius esto peccatis nostris, propter nomen tuum: Ne forte dicant in gentibus: Ubi est Deus eorum? et innotescat in nationibus coram oculis nostris. Ultio sanguinis servorum tuorum, qui effusus est: introeat in conspectu tuo gemitus compeditorum. Secundum magnitudinem bracchii tui, posside filios mortificatorum. Et redde vicinis nostris septulum in sinu eorum: improperium ipsorum, quod exprobaverunt tibi, Domine. Nos autem populus tuus, et oves pascuae tuae, confitebimur tibi in saeculum. In generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam. PSALMUS 80 Exsultate Deo, adiutori nostro: iubilate Deo Iacob. Sumite psalmum, et date tympanum: psalterium iucundum cum cithara. Buccinate in Neomenia tuba, in insigni die solemnitatis vestrae. Quia praeceptum in Israel est: et iudicium Deo Iacob. Testimonium in Ioseph posuit illud, cum exiret de terra Aegypti: linguam, quam non noverat, audivit. Divertit ab oneribus dorsum eius: manus eius in cophino servierunt. In tribulatione invocasti me, et liberavi te: exaudivi te in abscondito tempestatis: probavi te apud aquam contradictionis. Audi, populus meus, et contestabor te: Israel, si audieris me, non erit in te deus recens, neque adorabis deum alienum. Ego enim sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti: dilata os tuum, et implebo illud. Et non audivit populus meus vocem meam: et Israel non intendit mihi. Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in adinventionibus suis. Si populus meus audisset me: Israel si in viis meis ambulasset: Pro nihilo forsitan inimicos eorum humiliassem: et super tribulantes eos misissem manum meam. Inimici Domini mentiti sunt ei: et erit tempus eorum in saecula. Et cibavit eos ex adipe frumenti: et de petra, melle saturavit eos. PSALMUS 82 Deus, quis similis erit tibi? Ne taceas, neque compescaris, Deus: Quoniam ecce inimici tui sonuerunt: et qui oderunt te, extulerunt caput. Super populum tuum malignaverunt consilium: et cogitaverunt adversus sanctos tuos. Dixerunt: Venite, et disperdamus eos de gente: et non memoretur nomen Israel ultra. Quoniam cogitaverunt unanimiter: simul adversum te testamentum disposuerunt, tabernacula Idumaeorum et Ismahelitae: Moab, et Agareni, Gebal, et Ammon, et Amalec: alienigenae cum habitantibus Tyrum. Etenim Assur venit cum illis: facti sunt in adiutorium filiis Lot. Fac illis sicut Madian, et Sisarae: sicut Iabin in torrente Cisson. Disperierunt in Endor: facti sunt ut stercus terrae. Prone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana: Omnes principes eorum: qui dixerunt: Hereditate possideamus Sanctuarium Dei. Deus meus, pone illos ut rotam: et sicut stipulam ante faciem venti. Sicut ignis, qui comburit silvam: et sicut flamma comburens montes: Ita persequeris illos in tempestate tua: et in ira tua turbabis eos. Imple facies eorum ignominia: et quaerent nomen tuum, Domine. Erubescant, et conturbentur in saeculum saeculi: et confundantur et pereant. Et cognoscant quia nomen tibi Domius: tu solus Altissimus in omni terra. PSALMUS 84 Benedixisti, Domine, terram tuam: avertisti captivitatem Iacob. Remisisti iniquitatem plebis tuae: operuisti omnia peccata eorum. Mitigasti omnem iram tuam: avertisti ab ira indignationis tuae. Converte nos, Deus, salutaris noster: et averte iram tuam a nobis. Numquid in aeternum irasceris nobis? aut extendes iram tuam a generatione in generationem? Deus, tu conversus vivificabis nos: et plebs tua laetabitur in te. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam: et salutare tuum da nobis. Audiam quid loquatur in me Dominus Eius: quoniam loquetur pacem in plebem suam. Et super sanctos suos: et in eos qui convertuntur ad cor. Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius: ut inhabitet gloria in terra nostra. Misericordia et veritas obviaverunt sibi: iustitia et pax osculatae sunt. Veritas de terra orta est: et iustitia de caelos prospexit. Etenim Dominus dabit benignitatem: et terra nostra dabit fructum suum. Iustitia ante eum ambulabit: et ponet invia gressus suos. PSALMUS 89 Domine, refugium factus es nobis. a generatione in generationem. Priusquam montes fierent, aut formaretur terra et orbis: a saeculo et usque in saeculum tu es, Deus. Ne avertas hominem in humilitatem: et dixisti: Convertimini, filii hominum. Quoniam mille anni ante oculos tuos, tamquam dies hesterna, quae praeteriit, Et custodia in nocte, quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et transeat: vespere decidat, induret et arescat. Quia defecimus in ira tua, et in furore tuo turbati sumus. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo: saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Quoniam omnes dies nostri defecerunt: et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur: dies annorum nostrorum in ipsis, septuaginta anni. Si autem in potentatibus, octoginta anni: et amplius eorum, labor et dolor. Quoniam supervenit mansuetudo: et corripiemur. Quis novit potestatem irae tuae: et prae timore tuo iram tuam dinumerare? Dexteram tuam sic notam fac: et eruditos corde in sapientia. Convertere, Domine, usquequo? et deprecabilis esto super servos tuos. Repleti sumus mane misericordia tua: et exsultavimus, et delectati sumus omnibus diebus nostris. Laetati sumus pro diebus, quibus nos humiliasti: annis, quibus vidimus mala. Respice in servos tuos, et in opera tua: et dirige filios eorum. Et sit splendor Domini, Dei nostri, super nos, et opera manuum nostrarum dirige super nos: et opus manuum nostrarum dirige. PSALMUS 92 Dominus regnavit, decorem indutus est: indutus est Dominus fortitudinem, et praecinxit se. Etenim firmavit orbem terrae, qui non commovebitur. Parata sedes tua ex tunc: a saeculo tu es. Elevaverunt flumina, Domine: elevaverunt flumina vocem suam. Elevaverunt flumina fluctus suos, a vocibus aquarum multarum. Mirabiles elationes maris: mirabiles in altis Dominus Testimonia tua credibilia facta sunt nimis: domum tuam decet sanctitudo, Domine, in longitudinem dierum. PSALMUS 94 Venite, exultemus Domino, iubilemus Deo, salutari nostro: praeoccupemus faciem eius in confessione, et in psalmis iubilemus ei. Quoniam Deus magnus Dominus, et Rex magnus super omnes deos: quoniam non repellet Dominus plebem suam: quia in manu eius sunt omnes fines terrae, et altitudines montium ipse conspicit. Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam fundaverunt manus eius: Venite, adoremus, et procidamus ante deum: ploremus coram Domino, qui fecit nos, quia ipse est Dominus Deus noster; nos autem populus eius, et oves pascuae eius. Hodie, si vocem eius audieritis, nolite obdurare corda vestra, sicut in exacerbatione secundum diem tentationis in deserto: ubi tentaverunt me patres vestri, probaverunt et viderunt opera mea. Quadraginta annis proximus fui generationi huic, et dixi: Semper hi errant corde; ipsi vero non cognoverunt vias meas: quibus iuravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam. PSALMUS 94 Cantate Domino canticum novum: quia miribilia fecit. Salvavit sibi dextera eius: et bracchium sanctum eius. Notum fecit Dominus salutare suum: in conspectu gentium revelavit iustitiam suam. Recordatus est misericordiae suae, et veritatis suae domui Israel. Viderunt omnes termini terrae salutare Dei nostri. Iubilate Deo, omnis terra: cantate, et exsultate, et psallite. Psallite Domino in cithara, in cithara et voce psalmi: in tubis ductilibus, et voce tubae corneae. Iubilate in conspectu regis Domini: moveatur mare, et plenitudo eius: orbis terrarum, et qui habitant in eo. Flumina plaudent manu, simul montes exsultabunt a conspectu Domini: quoniam venit iudicare terram. Iudicabit orbem terrarum in iustitia, et populos in aequitate. PSALMUS 95 Cantate Domino canticum novum: cantate Domino, omnis terra. Cantate Domino, et benedicite nomini eius: annuntiate de die in diem salutare eius. Annuntiate inter gentes gloriam eius, in omnibus populis mirabilia eius. Quoniam magnus Dominus, et laudabilis nimis: terribilis est super omnes deos. Quoniam omnes dii gentium daemonia: Dominus autem caelos fecit. Confessio et pulchritudo in conspectu eius: sanctimonia et magnificentia in sanctificatione eius. Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem: afferte Domino gloriam nomini eius. Tollite hostias, et introite in atria eius: adorate Dominum in atrio sancto eius. Commoveatur a facie eius universa terra: dicite in gentibus quia Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae qui non commovebitur: iudicabit populos in aequitate. Laetentur caeli, et exsultet terra: commoveatur mare, et plenitudo eius: gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum a facie Domini, qui venit: quoniam venit iudicare terram. Iudicabit orbem terrae in aequitate, et populos in veritate sua. PSALMUS 96 Dominus regnavit, exsultet terra: laetentur insulae multae. Nubes, et caligo in circuitu eius: iustitia, et iudicium correctio sedis eius. Ignis ante ipsum praecedet, et inflammabit in circuitu inimicos eius. Illuxerunt fulgura eius orbi terrae: vidit, et commota est terra. Montes, sicut cera fluxerunt a facie Domini: a facie Domini omnis terra. Annuntiaverunt caeli iustitiam eius: et viderunt omnes populi gloriam eius. Confundantur omnes, qui adorant sculptilia: et qui gloriantur in simulacris suis. Adorate eum, omnes Angeli eius: audivit et laetata est Sion. Et exsultaverunt filiae Iudae, propter iudicia tua, Domine: Quoniam tu Dominus Altissimus super omnem terram: nimis exaltatus es super omnes deos. Qui diligitis Dominum, odite malum: custodit Dominus animas sanctorum suorum, et manu peccatoris liberabit eos. Lux orta est iusto, et rectis corde laetitia. Laetamini, iusti, in Domino: et confitemini memoriae sanctificationis eius. PSALMUS 97 Cantate Domino canticum novum: quia miribilia fecit. Salvavit sibi dextera eius: et bracchium sanctum eius. Notum fecit Dominus salutare suum: in conspectu gentium revelavit iustitiam suam. Recordatus est misericordiae suae, et veritatis suae domui Israel. Viderunt omnes termini terrae salutare Dei nostri. Iubilate Deo, omnis terra: cantate, et exsultate, et psallite. Psallite Domino in cithara, in cithara et voce psalmi: in tubis ductilibus, et voce tubae corneae. Iubilate in conspectu regis Domini: moveatur mare, et plenitudo eius: orbis terrarum, et qui habitant in eo. Flumina plaudent manu, simul montes exsultabunt a conspectu Domini: quoniam venit iudicare terram. Iudicabit orbem terrarum in iustitia, et populos in aequitate. PSALMUS 98 Dominus regnavit, irascantur populi: qui sedet super Cherubim, moveatur terra. Dominus in Sion magnus: et excelsus super omnes populos. Confiteantur nomini tuo magno: quoniam terribile, et sanctum est: et honor regis iudicium diligit. Tu parasti directiones: iudicium et iustitiam in Iacob tu fecisti. Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate scabellum pedum eius: quoniam sanctum est. Moyses et Aaron in sacerdotibus eius: et Samuel inter eos, qui invocant nomen ius: Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos: in columna nubis loquebatur ad eos. Custodiebant testimonia eius, et praeceptum quod dedit illis. Domine Deus noster, tu exaudiebas eos: Deus, tu propitius fuisti eis, et ulciscens in omnes adinventiones eorum. Exaltate Dominum Deum nostrum, et adorate in monte sancto eius: quoniam sanctus Dominus Deus noster. PSALMUS 99 Iubilate Deo, omnis terra: servite Domino in laetitia. Introite in conspectu eius, in exsultatione. Scitote quoniam Dominus ipse est Deus: ipse fecit nos, et non ipsi nos. Populus eius, et oves pascuae eius: introite portas eius in confessione, atria eius in hymnis: confitemini illi. Laudate nomen eius: quoniam suavis est Dominus, in aeternum misericordia eius, et usque in generationem et generationem veritas eius. PSALMUS 100 Misericordiam, et iudicium cantabo tibi, Domine: Psallam, et intellegam in via immaculata, quando venies ad me. Perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae. Non proponebam ante oculos meos rem iniustam: facientes praevaricationes odivi. Non adhaesit mihi cor pravum: declinantem a me malignum non cognoscebam. Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar. Superbo oculo, et insatiabili corde, cum hoc non edebam. Oculi mei ad fideles terrae ut sedeant mecum: ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat. Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam: qui loquitur iniqua, non direxit in conspectu oculorum meorum. In matutino interficiebam omnes peccatores terrae: ut disperderem de civitate Domini omnes operantes iniquitatem. PSALMUS 114 Dilexi, quoniam exaudiet Dominus vocem orationis meae. Quia inclinavit aurem suam mihi: et in diebus meis invocabo. Circumdederunt me dolores mortis: et pericula inferni invenerunt me. Tribulationem et dolorem inveni: et nomen Domini invocavi. O Domine, libera animam meam: misericors Dominus, et iustus, et Deus noster miseretur. Custodiens parvulos Dominus: humiliatus sum, et liberavit me. Convertere, anima mea, in requiem tuam: quia Dominus benefecit tibi. Quia eripuit animam meam de morte: oculos meos a lacrimis, pedes meos a lapsu. Placebo Domino in regione vivorum. PSALMUS 115 Credidi, propter quod locutus sum: ego autem humiliatus sum nimis. Ego dixi in excessu meo: Omnis homo mendax. Quid retribuam Domino, pro omnibus, quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam: et nomen Domini invocabo. Vota mea Domino reddam coram omni populo eius: pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius: O Domine, quia ego servus tuus: ego servus tuus, et filius ancillae tuae. Dirupisti vincula mea: tibi sacrificabo hostiam laudis, et nomen Domini invocabo. Vota mea Domino reddam in conspectu omnis populi eius: in atriis domus Domini, in medio tui, Ierusalem. PSALMUS 118 .... Legem pone mihi, Domine, viam iustificationum tuarum: et exquiram eam semper. Da mihi intellectum, et scrutabor legem tuam: et custodiam illam in toto corde meo. Deduc me in semitam mandatorum tuorum: quia ipsam volui. Inclina cor meum in testimonia tua: et non in avaritiam. Averte oculos meos ne videant vanitatem: in via tua vivifica me. Statue servo tuo eloquium tuum, in timore tuo. Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum: quia iudicia tua iucunda. Ecce concupivi mandata tua: in aequitate tua vivifica me. Et veniat super me misericordia tua, Domine: salutare tuum secundum eloquium tuum. Et respondebo exprobrantibus mihi verbum: quia speravi in sermonibus tuis. Et ne auferas de ore meo verbum veritatis usquequaque: quia in iudiciis tuis supersperavi. Et custodiam legem tuam semper: in saeculum et in saeculum saeculi. Et ambulabam in latitudine: quia mandata tua exquisivi. Et loquebar in testimoniis tuis in conspectu regum: et non confundebar. Et meditabar in mandatis tuis, quae dixi. Et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi: et exerc